Ruaje këtë postim Ruaje këtë postim

Merrni njoftime per postimet e reja

Search This Blog

Showing posts with label Letersia. Show all posts
Showing posts with label Letersia. Show all posts

Anton Pashku - Krijimtaria letrare

Anton Pashku konsiderohet themelues i letërsisë moderne shqipe. 

Ka shkruar tregime, një roman dhe dy drama. 

Temat e tij ngrihen mbi tabanin e letërsisë dhe historisë kombëtare. 

Pashku nuk e lufton mitin, por e afirmon dhe krijon mite të reja. 

Në tregimet e tij dallohen tre rrathë tematik:  

dashuria, 

vetmia (ku shprehet dhembja për përmbysjen vlerave morale të njeriut) dhe 

dhuna (përshkruhet dhuna e luftës dhe shprehet qëndrimi injorues i autorit ndaj dhunës nëpërmjet ironisë,humorit të zi dhe groteskës). 

Postime të ngjashme:

Anton Pashku - Biografia

Lutjet e mbrëmjes
 

Analiza e tregimit "Klithma" nga Anton Pashku
 

Romani- Oh
 

Cilat janë veprat letrare të Anton Pashkut?



Nëse doni analiza letrare të veprave tjera kliko mbi analiza letrare

 Anton Pashku krijimtaria letrare,Anton Pashku analize,Anton Pashku krijimtaria letrare
loading...

Çka janë veprat dramatike ?

Veprat dramatike janë ato krijime në të cilat autori bëhet i padukshëm, ndërsa flasin vetëm personazhet vepruese. 

Këto vepra shkruhen që të vihen në skenë dhe të interpretohen nga aktorët. 

Këto vepra mund të jenë në vargje: poema dramatike ( tragjedia, komedia; dhe në prozë : drama , tragjedia dhe komedia.


Cka,qka,ceshte,cfare,qeshte,çka,çfarë,domethene,dmth, kuptojm,shqip,eshte,quajme,kuptimi i fjales, domethnja e fjales,jane,veprat dramatike,veper dramatike,vepra dramatike
loading...

Çka janë veprat lirike ?

Veprat lirike janë ato vepra në të cilat shkrimtari nuk rrëfen ngjarje , por shpreh ndjenjat
dhe mendimet e tij të brendshme. 


Krijimet lirike kryesisht janë në vargje: poezitë ( vjershat,poemat e shkurtra që nuk rrëfejnë ngjarje, prozat poetike ku shkrimtari ndjenjat i shpreh nërreshta e jo në vargje.


Cka,qka,ceshte,cfare,qeshte,çka,çfarë,domethene,dmth, kuptojm,shqip,eshte,quajme,kuptimi i fjales, domethnja e fjales,jane,veprat lirike,veper lirike,vepra lirike
loading...

Çka janë veprat epike ?

Veprat epike janë ato vepra në të cilat shkrimtari e kallëzon, e rrëfen ngjarjen qoftë vetë, ose nëpërmjet personazheve. Këto vepra mund të jenë të shkruara në vargje ( poema,cikle këngësh , epope që mbështeten në ngjarje historike etj.), në rreshta ( romani, novela, tregimi,skica etj.).


Cka,qka,ceshte,cfare,qeshte,çka,çfarë,domethene,dmth, kuptojm,shqip,eshte,quajme,kuptimi i fjales, domethnja e fjales,jane,veprat epike,vepra epike
loading...

Çka është Realizmi socialist ?

Realizmi socialist metodë artistike e letërsisë dhe artit, e cila, pasqyron me vërtetësi e me
besnikëri realitetin historik në zhvillimin e tij.



realizmi socialist,qka eshte realizmi socialist,realizem socialist shqip
loading...

Fragment - Gjenerali i ushtrisë së vdekur

Në hotel "Dajti" gjenerali e ndjeu veten mirë. Ai shkoi në dhomën e tij dhe ndërroi uniformën. Pastaj zbriti në holl dhe porositi një bisedim telefonik me shtëpinë.
Gjenerali, prifti dhe tre shqipëtarët u ulën në një tavolinë. Ata biseduan për gjëra të ndryshme dhe të parëndësishme. U shmangeshin bisedave politlke dhe shoqërore. Gjenerali ishte shumë serioz dhe i sjellshëm. Prifti fliste pak. Gjenerali dha të kuptonte se ai ishte kryesori, megjithëse prifti fliste më pak. Ai foli për traditat e bukura që ka krijuar njerëzimi në lidhje me varrimin e ushtarëve. Përmendi grekët e trojanët, që varrosnin njerëzit me aq madhështi në pushimet midis luftërave. Ai ishte shumë entuziast për misionin e tij. Do ta kryente shumë mirë këtë mision të rëndë dhe të shenjtë. Mijëra nëna prisnin bijtë e tyre. Ato kishin njëzet e ca vjet që prisnin. është e vërtetë se kjo pritje ndryshonte pak nga ajo pritja tjetër, kur ato shpresonin, t'u ktheheshin të gjallë bijtë e tyre, por, sidoqoftë, edhe të vdekurit priten. Ai do t'u çonte nënave eshtrat e bijve të tyre, që gjeneralët budallenj nuk ditën të udhëhiqnin në luftë. Ai ishte krenar për këtë. Ai do të bënte çmos.
- Zoti gjeneral, telefoni... Gjenerali u ngrit plot gjallëri. - Më falni, zotërinj. - Me hapa të gjatë dhe madhështorë shkoi në portinerinë e hotelit.
Po aq madhështor u kthye. Shkëlqente i tëri. Në tryezë pinin konjak dhe kafe. Biseda ishte më e ngrohtë. Gjenerali përsëri dha të kuptohej se ai ishte kryesori në këtë mision, sepse prifti, megjithëse kishte gradën kolonel, në këtë rast ishte vetëm një përfaqësues shpirtëror. Ai ishte kryesori dhe mund të hapte çfarë bisede që të donte: për konjakët, kryeqytetet, cigaret. E ndiente veten shumë mirë në këtë sallon hoteli, me këto perde të rënda, me këtë muzikë të huaj, bile, më tepër se të huaj. Ai u habit dhe vetë nga i erdhi kështu papritur kjo dashuri për konfortin, për të gjitha objektet që shikonte rreth e rrotull në sallonin e hotelit, duke filluar nga kolltukët e rehatshëm e gjer te zhurma e këndshme që bënte makina e ekspresit të kafes. Më tepër se dashuri, ndoshta ishte një ndjenjë malli e parakohshme për diçka që e ndiente se do ta braktiste për një kohë të gjatë.
Gjenerali ishte i gëzuar. Shumë i gëzuar. As vetë nuk e dinte përse i erdhi kjo valë gëzimi e papritur. Ky ishte gëzimi i udhëtarit që gjen një strehë pas një udhe të rrezikshme në mot të keq. Ajo gota e vogël e verdhë e konjakut nisi t'i dëbonte përherë e më shumë pamjen e irnosur e kërcënuese të maleve, që edhe tani në tavolinë e shqetësonte herë pas here. "Si një shpend krenar i vetmuar... " Befas e ndjeu veten tepër të fuqishëm. Trupat e dhjetëra mijëra ushtarëve, të futur në tokë, pritën kaq vjet ardhjen e tij dhe ja, ai erdhi që t'i ngrinte ara nga balta dhe t'ua kthente prindërve dhe të afërmve. Ai erdhi si një Krisht i ri, i pajisur me harta, lista dhe shënime të pagabueshme. Gjeneralët e tjerë i udhëhoqën këto kolona të pafundme ushtarësh drejt disfatave dhe asgjësimit, kurse ai erdhi që t'ua shkëpuste harrimit dhe vdekjes atë diçka që kishte mbetur prej tyre. Ai do të endej varrezë më varrezë, kudo, mbi ish-fushat e luftëtarëve, me qëlllm që t'i gjente të gjithë të zhdukurit dhe të humburit. Në luftën e tij me baltën nuk do të njihte disfatë, sepse ai ishte pajisur me forcën magjike të statistikave të përpikta.
Ai përfaqësonte një vend të madh e të qytetëruar dhe prandaj puna e tij do të ishte madhështore. Në punën e tij kishte diçka nga madhështia e grekëve dhe e trojanëve, diçka nga funeralet homerike. O, si do të mbeteshin me gojë hapur shqiptarët, që mbanin kaq shumë ombrella në duar.
Gjenerali ktheu edhe një gotë. Dhe që atë natë e tutje, çdo ditë, çdo mbrëmje, atje larg në vendin e tij, të gjitha ata që prisnin, do të thoshin për të: Ai tani kërkon. Ne shkojmë nëpër kinema, në restorante, në kafe, ndërsa ai i bie kryq e tërthor tokës së huaj dhe kërkon. Kërkon, hap varre. Oh, punë të rënda ka, por ai do të dijë t'ia dalë mbanë. Jo më kot dërguan atë. Zoti e ndihmoftë!
loading...

Fragment - Vdekja më vjen prej syve të tillë - Rexhep Qosja

Ka do dite, ndoshta prej se merkures se pare te qershorit, apo, ndoshta, edhe prej se enjtes, kur binte nje shi i imet, i dendur. Ti e ndien veten te shprazet, fyell; bosh, si shtogu kur ia nxjerrin palcen, si peshku kur ia shtrydhin vezet, si lehona kur ia heqin foshnjen. Te duket se nje humnere e gjere dhe e thelle, gati e paskajshme dhe e pafund, eshte mbeshtjelle me lekuren tende te holle, te bute, te bardhe qe e skuqin menjehere rrezet e diellit, duke te detyruar te kerkosh hijen qe i le te qeta nervat e tua te ndjeshme per se tepermi, qe t'i ndezin aq shpejt ndjenjat dhe imagjinaten. Tashti nuk ndien nevoje as te ulesh prane tryezes qe s't'i ze mire kembet perfundi, qe me lapsat, fletet, fletoret, skedat, ngjiteset, kutite eshprazeta te cigareve, shpuzoret, stilografet, kapeset, te qitura vend e pa vend, dhe me makinen "Erika", te kthyer anash, deshmon se nje shqetesim eshte realizuar ne harmonine e imagjinates duke lene realitetin e saj ne gjendje crregullsie. Tani mund te dalesh ne kafenene "Khajami", ne Rrugen e Kepucatreve, ku mblidhen poetet, prozatoret, artistet, regjisoret, piktoret, kompozitoret, kengetaret dhe gazetaret, ku je i sigurte se do te gjesh edhe Hajrushin e Kenduesit, Musliun e Kapeshnikut, Idrizin e Skeres dhe Aliun e Karahodes, qe zakonisht, i prijen muhabetit per piramiden e larte te letersise, filozofise, estetikes dhe linguistikes moderne, duke mos e gjetur asnjehere gjuhen e dallendyshes rreth tyre. Mund te inkuadrohesh edhe ti ne keto muhabete te shpeshta dhe te zjarrta qe behen me kafe turke, caj kinez, konjak te Korces, raki te kumbullave dhe koka-kole perpara, e te degjosh Hajrushin, dramaturgun qe perbuz teoriket e kafenese, kur thote, me nje ton patetik dhe gjeste teatrale, se si ne piramiden e arteve dhe te shkences mund te hyjne ata qe kane prirje dhe s'pertojne t'i kerkojne hyrjet e shumta, qe shpien ne brendesine e saj te pershkuar prej labirinthesh...Dhe mund te shkosh ne shfaqjen e baletit "Liqeni i mjellmave", t'i shohesh balerinat dhe balerinet, si fluturojne ne krahet e ambicieve, te shpresave dhe te endrres dhe si, ndonjehere kur shiriti i enderres u nderpritet, leshohen ne dyshemene e ashper dhe tendosin durimin e shikuesve, dhe mund te ndalesh me gjate ne parasallen, t'i shikosh ciftet e hekurosura qe ekspozojne lumturine e rrejshme, fustanet e shkurtuaraderi te laku i prapanices, paradat e takave te holla, si gjilpera e kepucetar Arifit te Gojanit, qe shpojne tepihun boje mjalti; vithet e gjera, te permbledhura ne bele, qe perdridhen si rrota e mullirit; kemishat e bardha me kravata flutura qe sillen verdalle duke dhene e marre pershendetje kolltuku derisa te bjere zilja e fillimit te aktit te pare, te dyte apo te trete. Tani, kur kerkon frymezimin dhe, si duket, akoma nuk do ta gjesh, mund te shkosh ne pjacen e qytetit, Rruges se Gjyqit apo Rruges se Televizionit, perskaj teneqexhinjve, qe e mbushin hapesiren me tingujt moderne te veglave te tyre primitive, t'i numerosh kuajt e gomeret qe mes veturave qe fluturojne asfaltit, ecin krenare perpara kesulave te bardha, te tretura ne mesin e kravatave dhe te kapelave. I qet kembet, me kujdesin e lehones, ndermjet grumbujve te domateve, specave, kastravecave, molleve, karrotave, spinaqit, balancave, bezhdileve, minjve te ngordhur, duqeve te cigareve, i ngin syte me ngjyra dhe hunden me ere e, pastaj, kerkon frymezim prej setrave te zhgunit, pantallonave te leshta, tirqve, kemishave te leckosura, qafave te rrudhura, te palara, faqeve te pershkuara prej te carash te holla, te kryqezuara si shigjetat e grekeve e te persianeve, gishtave te perdredhur, tere nyja-nyja, si burgjite e Salajdin Batallit qe e ka dyqanin aty pak me tutje, ne hyrje te pjaces; syve qe shikojne nen vetullat e kerleshura, ku qimet perleshen me njera-tjetren...

Postime të ngjashme:


Rexhep Qosja  Biografia

Vdekja më vjen prej syve të tillë   Analiza
loading...

Letërsia e Bejtexhinjve

Në shekullin XVIII në Shqipëri lindi dhe u zhvillua një rrymë letrare me tipare tepër origjinale për vendin tonë, rryma e bejtexhinjve (nga fjala turke <<bejte>> - vjershë).

Ajo u bë dukuri e rëndësishme dhe pati përhapje shumë të gjerë në qytete të ndryshme të Shqipërisë, në Kosovë, por edhe ne qendra më të vogla fetare e më pak në fshat.
Rryma letrare e bejtexhinjve ishte produkt i disa kushteve të veçanta historike, i dy palë faktorëve të kundërt.

Nga njëra anë ishte kërkesa për të shkruar shqipen si gjuhën e vendit, për ta përdorur edhe në praktikën fetare e për t`u çliruar nga ndikimet e kulturave të huaja. Kjo ishte më tepër prirje e shtresave që lidheshin me format e reja ekonomike, (tregtare e monetare). Nga ana tjetër, është shtimi i trysnisë ideologjike të pushtuesit. Nëpërmjet fesë dhe kulturës islame synohej të arrihej nënshtrimi i shqiptarëve. Pushtuesi hapi këtu edhe shkollat e veta. Shumë poetë bejtexhinj kishin mësuar në to.

Natyrisht, Krijimtaria poetike e bejtexhinjve ruan ndikimin e poezisë e të kulturës orientale, por ajo është pjesë e pandarë e kulturës së popullit tonë. Ajo është shprehje e talentit, e shpirtit krijues të tij, që, në kushte të caktuara, fitoi edhe tipare në përputhje me to.

Bejtexhinjtë e shkruan shqipen me alfabet arab dhe përdorën një gjuhë të mbytur nga fjalët persiane, turke e arabe.

Letërsia e bejtexhinjve pati dy faza në zhvillimin e saj. Faza e parë shkon gjer nga fundi i shekullit XVIII. Në veprat e kësaj faze më tepër gjeti shprehje fryma laike, kurse në veprat e fazës së dytë, që nis nga çereku i fundit i shekullit XVIII dhe kapërcen në shekullin e XIX, mbizotëroi tema me karakter fetar.

Në krijimet me tema laike mjaft poetë bejtexhinj, në frymën e poezive orientale, i kënduan dashurisë, bukurisë së natyrës e të gruas, lartësuan virtytin, punën, diturinë ose fshikulluan mburrjen e kotë për pasurinë e fisin, goditën ambicien, hipokrizinë etj. Të tillë ishin Nezim Frakulla, Sulejman Naibi, Muhamet Kyçyku etj.

Një hap i mëtejshëm u shënua me mjaft krijime të disa bejtexhinjve të tjerë, si: Hasan Zyko Kamberi, Zenel Bastari e ndonjë tjetër. Ata pasqyruan elemente e ngjarje të jetës bashkëkohore dhe shtruan një problematikë të mprehtë shoqërore. Me nota realiste, ata vunë në dukje jetën e vështirë plot vuajtje të masave të varfra të popullit, pasigurinë për të ardhmen dhe pakënaqësinë e tyre në kushtet e sundimit feudal, në shthurje e sipër.

Në vjershën "Tirana jonë si mësoi„ Zenel Bastari, fshatar nga Bastari i Tiranës, jep një tablo të tillë të gjendjes së popullit.

Ymrin(jetën) na e kanë shkurtue
Po na shtrydhin porsi rrush,
bytym kalbi(krejt zemra) na u coptue,
me vner shpirti u mbush.
Bukë pa bukë po rrojnë fakirat,(të varfërit, të shkretët)
Pa opinga, zbathë e zhveshë;
vetë janë mbulue me gjithë të mirat,
si katilët rrinë tue qeshë.

Letërsia e bejtexhinjve nuk arriti të ngrihet në shkallën e letërsisë kombëtare. Megjithatë, bejtexhinjtë me krijimet e tyre dhanë një ndihmesë që duhet çmuar. Ata shkruan shqip në një kohë kur shqipen e kërcënonte rreziku nga përhapja e gjuhës së pushtuesit dhe e gjuhëve të tjera. Ata krahas temës fetare, ishin të parët që trajtuan gjerësisht temën laike.

Gjithashtu disa prej tyre duke qenë më afër jetës së popullit, futën në poezi elementë të jetës së kohës. Këta trajtuan tematikën shoqërore me nota realiste dhe me një sens kritik të fortë.

Së fundi, me krijimet e bejtexhinjve poezia shqiptare bënte një hap përpara nga ana artistike. Në to shpesh gjejmë mjete shprehëse e figurative shumë të goditura, vlera të vërteta artistike. Poetët bejtexhinj morën edhe nga mjetet e traditës poetike të vendit; p.sh. vargun tetërrokësh; që e bënë vargun bazë dhe që e përdorën të gjithë. Veprat e bejtexhinjve mbetën në dorëshkrim. Ato u përhapën përmes kopjimit me dorë ose me anë të traditës gojore.

Numri i autorëve të letërsisë shqiptare me alfabet arab është shumë i madh. Ata krijuan në qytete mjaft të zhvilluara për kohën, si në Berat, Elbasan, Shkodër, Gjakovë, Prishtinë por edhe në vende më të vogla; si në Kolonjë, Frashër, Konispol e gjetkë.
Ndër bejtexhinjtë, më kryesorë po përmendim Nezim Frakullën, Sulejman Naibin, Dalip e Shahin Frashërin, autorë të dy historive fetare të vjershëruara, Hasan Zyko Kamberin, Zenel Bastarin, Tahir Gjakovën etj. Shumë i njohur u bë edhe Murat Kyçyku (Cami), përkthyes i ndonjë vepre fetare nga arabishtja dhe autor i disa tregimeve të gjata në vargje. Nga këto përmendim poemën "Erveheja„ , me temë nga letërsitë orientale e me natyrë moralizuese. Me këto vepra Kyçyku i çeli rrugën poezisë me subjekt.

Rryma letrare e bejtexhinjve e humbi peshën e saj në jetën kulturore qysh nga fillimi i shekullit të XIX, por në disa mjedise, si në Kosovë, kjo traditë vijoi edhe më tej nga autorë të tillë si Maliq Rakoveci, Rexhep Voka etj.
loading...

XHORXH GORDON BAJRONI - veprat letrare

,,Orët e prehjes‟‟ 1807 , përmbledhja e parë me vjersha , shpreh simpati për lëvizjen demokratike dhe urrejtje kundër aristokracisë.

,,Bardët anglezë dhe redaktorët skocezë‟‟ këtu i kundërpërgjigjet dhe kritikon nivelin e gazetarisë dhe emra të mëdhenj si Valter Skotin.

,,Udhëtimet e Çajld Haroldit‟‟

,,Pirrati‟‟ ,,Gjauri‟‟

,,Nusja e Abidos‟‟

,,Rrethimi i Korintit‟‟ katër të fundit të botuara më 1812-16

,,Strofa për Augustenë‟‟ ,,Kur u ndamë ne të dy‟‟

,,Letra Augustës‟‟

,,Ëndërr‟‟ ,,Errësirë‟‟

,,Don Zhuani‟‟ kryevepër e papërfunduar.
loading...

JOHAN VOLFGANG GËTE- veprat letrare

,,Gici i Berlihingenit‟‟ dramë 1773 

,,Vuajtjet e Verterit‟‟ roman 1774

,,Prometheu‟‟

,,Fausti‟‟ , tragjedi

,,Elegji romake‟‟ përmbledhje poezish

,,Egmont‟‟ - dramë

,,Efigjenia në Tauridë‟‟ ,,Hermani e Doroteja‟‟
loading...

Klasicizmi në letërsi


Vjen pas humanizmit.Trashëgon kultin e antikitetit,koncepton norma dhe rregulla të reja , veçohet Nikolla Boallo, u paraqit në Francë në shek XVII dhe pastaj u përhap në tërë Europën.


Franca e atij shekulli udhëhiqte me tërë Europën,në saje të ndërtimit të monarkisë absolute të Luigjit XVII,mer rolin udhëheqës të qytetërimit europian,Luigji e forcoi pushtetin qendror , veçmas policinë që shtypte kryengritjet fshatare që kërkonin çlirim nga feudalizmi,ai rriti autoritetin e vet , të tjerët e konsideronin si mbreti diell,kurse ai për veten thoshte se shteti jam unë.

Luigji XIV mbuloi me përkrahje të madhe stimulative që u dha krijuesve dhe artistëve të njohur të kohës , i mblodhi në oborrin e vet , stimulonte me shpërblime , dekorta,ofiqe,tituj,pensione të majme dhe kështu oborri i tij në Versajë dhe në Sen Zhermen u bë qendra e letërsisë dhe e arteve dhe u quajtën letërsi dhe arte oborrtare.

Parimet Nikolla Boallo i paraqiti në veprën Arti poetik,kurse Dekarti në aspektin letrar ai është kundër universalizmit dhe lirizmit subjektiv e emocional të humanizmit,kërkon përshkrim individual kundër atij të përgjithshëm dhe logjik kundër atij emocional.

Ata bënë seleksionim në artin romak , e morën cezarizmin romak e jo atë republikan, i përgjigjej monarkisë së Francës,mbretërit e tragjedive më tepër u përngjanin Cezarit ose Lekës së Madh dhe kishin virtyte romake jo greke.

Përsosën stilin artistik duke e bërë atë të qartë dhe të saktë.

Poetika e klasicizmit i ndante veprat në : të larta si tragjedia,epopeja,oda,himni të cilat pasqyronin jetën e monarkëve,princërve,fisnikëve që zhvillohej në oborret mbretërore dhe të ulta si komedia,satira,fabula,epigrami,idilia etj ku pasqyrohej jeta e qyteteve ose banorëve të tyre .

Kemi modifikime në dramaturgji ku ndahet në tri njësi : të kohës që ngjarjet zhvillohen brenda 24 orëve,të vendit që ngjarja niste dhe përfundonte në një vend , të veprimit që vepra të ketë në ngjarje kryesore.

Ata kërkojnë ekzistimin e një kufiri të dukshëm mes tragjikes dhe komikes , të lartës dhe të ultës , të madhërishmes dhe të shëmtuarës që ato të mos ngatërrohen dhe të mos afrohen. 

Klasicizmi në letërsi,letersia klasike histori,klasicizmi shqip,letersia klasike shqip,letersi klasike histori,historia e letersise klasike,
loading...

Humanizmi dhe Renesanca

Humanizmi është lëvizje e gjërë letrare-artistike, shkencore-filozofike e kohës së re që i përmbysi konceptet feudale-kishtare për të ndërtuar një koncept të ri shoqëror-ekonomik,letraro- artistik.

U paraqit në shek XIV,zhvillimin më të lartë e arriti në shekXVI.

Ndryshimet që ndodhën ishin ekonomia natyrore u shëndrrua në mallore.

Zbulimet gjeografike ishin : në fund të shek XV krijohen kushte për zbulime të kontinenteve të reja dhe të rrugëve detare për kontinentet e panjohura , të cila do të sillnin përfitime të mëdha dhe të shpejta , Kolombo zbulon kontinentin e Amerikës , V.De Gama zbulon rrugën detare për në Indi , Magelani bën udhëtimin detar rreth Tokës ,duke dëshmuar praktikisht se Toka është e rrumbullakët.

Zbulimet teknike ishin: zbulimi i barutit,busolla etj.

Njeriu i mesjetës mendonte dhe vepronte vetëm për të krijuar një kënd sa më të volitshëm për botën e amshuar,u nënshtrohej dogmave fetare , e ndiente veten të pafuqishëm , të pavlefshëm dhe si të përkohshëm, ish deprimuar , nuk interesohej fare për ndryshime shoqërore , politike dhe ekonomike , humanizmi kërkonte një njeri të ri ,një ideologji të re , të liruar nga dogmat një njeri që beson në fuqitë e tij fizike dhe mendore që do ta shpiejë drejt zhvillimit kjo ndikoi në lindjen e disiplinave shkencore si astronomia,anatomia,fiziologjia,zoologjia,botanika,,fizika në të cilat qendër e vëzhgimeve u bë njeriu dhe zhvillimi i tij.

Humanizmi u mbështet në antikitetin greko-romak,u shfrytëzuan veprat artistike dhe filozofike origjinale ,kjo lëvizje u quajt si renesansë që do të thotë rilindje.

Rilindja përfshin shumë lëmenj të krijimtarisë njerëzore.

Letërsia e renesancës në qendër të vëmendjes dhe tematikës kishte njeriun,kaloi nga tema fetare në atë jashtëfetare,stigmatizoi hipokrizinë fetare , u thellua në antikitet në pasqyrimin e botës reale të njeriut,morën nga antikiteti stilin,kultivuan forma të reja të shprehjes letrare si këngën lirike,epike,poemën,prozën,dramën,komedinë dhe tragjedinë.

Së pari u përhap në Itali pastaj në Francë,Spanjë,Angli,Holandë,Gjermani,Shqipëri etj.

Në Itali ishin D.Aligieri ,F.Petrarka,Xh.Bokaçio,në Francë F.Rable,Ronsari , në Angli Shekspiri, në Spanjë Servantes në Holandë Erazmi i Roterdamit , në Shqipëri Marin Barleti.Në art e kemi Leonardo Da Vincin , Mikelanxhelo Buonarotin , Rafaelin etj

Humanizmi dhe Renesanca,kur lindi renesanca,kur u paraqit renesanca,kur u zhvillua renesanca,humanizmi ne letersi,renesanca ne letersi,renesanca cka eshte,cka eshte humanizmi ne letersi,qka eshte humanizmi ne letersi 
loading...

Çajupi - Veprat Letrare

Lexoi shumë klasicistët francezë me çka ndikuan në veprat e tij.

Shumica e veprave të tij kanë mbetur dorëshkrim,më vonë ato botohen nga Sofokli Çapi dhe tjera nga Institui Historik i Shqipërisë.

1898- Duke kërkuar një alfabet(artikull).

1902-Baba Tomorri(përmbledhje poetike,Kajro) - bën kthësë në letërsin shqiptare prej romantizmit në realizëm.

1908-Konstitucioni në Turqi(artikull,Kajro).

1914-Klub i Selanikut(artikull-pamflet,Egjipt). 1921-Përalla(përkthim,Helipolis,Egjipt). 1922-Lulet e Hindit(përkthim,Kajro).

Vepra të botuara nga tjerët

1937-Pas vdekjes (komedi,Kajro). 1937-Burri dheut(tragjedi,Kajro).

1966- Besa-Besë, Historia e një familjeje dhe Mysafirët e Çajupit.(tregime,frengjisht përkthyer në shqip,Tiranë).

1971- Dhe neve të krishterë jemi - artikull.

Dorëshkrime të humbura : Detyra-dramë.

Këngë e vame (vjersha për L.II.Bot). 


Çajupi-Veprat Letrare,Çajupi krijimtaria letrare,veprat nga Çajupi
loading...

Ndre Mjeda-veprat letrare apo krijimtaria letrare

Njihet si poet,studiues i gjuhësisë folklorit,gramatikës,historisë etj.

Veprat letrare:


1917-Juvenilia (përmbledhje poetike,Vjenë). 1928 - Lissus (poemë,Shkodër). 1937-Lirija(poemë,Shkodër).

1939-Scodra(poemë,Shkodër).

Veprat shkencore

1904-Pallatalet në gjuhën shqipe,Leiden.

Këndime për shkollat e para të Shqypnisë. 1932- Poetët e mëdhenj të Italisë.

1934-Shkollë e jetë(antologji,Shkodër). 1936-Dromca toponomastike. 1942-Fjalorth i ri. 


 Ndre Mjeda-veprat letrare apo krijimtaria letrare,veprat letrare ndre mjeda,Ndre Mjeda krijimtaria letrare,veprat ndre mjeda,Ndre Mjeda veprat letrare
loading...

Zef Sqiroi- Veprat letrare

Veprat letrare:

1887- Versi(përmbledhje poetike,italisht). 1891-Mili e Hajdhia(poemë idilike). 1894-Kënkat e luftës(poezi,italisht). 1900-Te dheu i huaj(poemë).

Veprat folklorike:

1887-Raspodi arbëreshe

1890-Këngë tradicionale të kolonive arbëreshe në Sicili. 1901-Këngë popullore shqiptare.

1923-Këngë të përshpitshme të kolonive arbëreshëve në Sicili.

Dorëshkrime:

Vistari(poemë historike). Këthimi(poemë).

Mino(poemë lirikë). 


 Zef Sqiroi- Veprat letrare,veper letrare Zef Sqiroi,Zef Sqiroi,Zef Sqiroi krijimtaria letrare
loading...

ZEF SEREMBE-veprat letrare


Serembeja si nxënës i De Radës pati ndikim të madh Deradian.

1860 - shkroi poezinë e parë ,,Për lirinë e Venetisë‟‟shfaq përcaktimet ideologjike me atë se krahason Garibaldin me Skenderbeun, poashtu në poezi entuziazmohet me pjesmarrjen e arbëreshëve në lëvizjen e Garibaldit.

1883 - botoi përmbledhjen ,,Poezia italiane dhe kënkë origjinale të përkthyera‟‟, në këtë vepër mallkon Brazilin që i shkaktoi humbje aq të mëdha(ngase e dashura e tij pasi që kishte shkuar në Brazil kish vdekur).

Në poezitë e mëvonshme flet për : shpresën , gëzimin , optimizmin , protesta , akuza nda padrejtësisë etj.

1893 - botoi baladën në italisht ,,Ushtari i kthyer‟‟.

1894 - i shkruan De Radës për një vepër prej 400 faqesh që flet për historinë e Shqipërisë. 1897 - botoi poezinë ,,Zotit‟‟ , në Buenos Ajres .

1898 - botoi vjershën ,, Për vdekjen e Pjetër Irjanit.

Poetika e veprave të Serembes dallohet me karakterin lirik.Lirika e tij ndahet në patriotike dhe dashurore. 


Postime të ngjashme:

Zef Serembe - Biografia

Poezia- Rrotullupë nga Zef Serembe-Koment

Poezia- Kujtim nga Zef Serembe-Koment



 ZEF SEREMBE-veprat letrare,ZEF SEREMBE-krijimtaria letrare
loading...

GAVRIL DARA I RI - Veprat letrare

Krijimtaria a Darës së Ri është në gjuhën italiane.Krijimtaria e tij ndahet në letrare dhe shkencore .

1.Veprat letrare

1.Përmbledhja ,,Disa poezi‟‟ 1847

2.Poema ,,Ana Maria Kominiate‟‟ 1864

3.Poezia e gjatë ,,Të zezat tona‟‟ 1870

4.Poema romantike ,,Kënka e sprasme e Balës‟‟ botuar pjesërisht në revistën Arbëri i ri(Palermo 1887) dhe si libër (1906).

2.Vepra shkencore :

1.Mbi tipografinë e Gjirgjendit (1863) 2.Topografia e Palac Adrianos , botuar në revistën Flamuri i Arbërit (1887) 


Gavril Dara i riu veprat letrare,vepra letrare Gavril Dara,Gavril Dara i riu veprat letrare,vepra shqip,gavril Dara i riu vepra letrare, vepra shqip,Gavril Dara krijimtaria letrare
loading...

Adem Gajtani - Veprat letrare apo krijimtaria letrare



Adem Gajtani

Veprimtaria e tij kap 15 tituj. 

Temat e tij sillen rreth dashurisë për jetën, njeriun, këngën, etj. 

poezinë e  Adem Gajtanit paraqiten imazhe nga qyteti e fashti dhe hapsirat ku jeton e vepron njeriu ynë. Ndërtimi bëhet me nota të reales, të sociales, dhe aty-këtu, me ngjyrime romantike të së kaluarës.

Adem Gajtani ka shkruar vetëm një përmbledhje me tregime-"Malbrezet". 

Janë 12 tregime të botuara nëpër gazeta e revista gjatë viteve 1959-1963. 

Tregimet ndahen sipas një simetrie: 6 të parave u prin mestitulli Malbrezet e qëndresës, kurse 6 të dytave Malbrezet e dashurisë.

Në to shtjellohen subjekte nga Lufta e Dytë Botërore, të përshkuara nga një notë intime erotike.


Veprat e Adem Gajtanit janë:


1961-"Drita në zemër"


1962-"Dielli i mbramjes,dielli i mëngjezit"


1964-"Dryni i heshtjes"


1966-"Goca e detit"


1968-"Ti këngë,ti zog i largët"


1972-"Lule më lule"


1973-"As dru,as zog-dashuri"


1974-"Unazë"


1975-"Në ëndërr kënga"


1977-"Amfora e fundosur"


1978-"Kuq"


1980-"Kënga e mjellmës"


1982-"Gejzeri i blertë"


1982-"Malbrezat" (tregime)


Adem Gajtani - Veprat letrare apo krijimtaria letrare,Adem Gajtani veprat letrare,Adem Gajtani poezite,Adem Gajtani veprat

loading...

Azem Shkreli-Krijimtari letrare e tij

Ka shkruar poezi, proza, drama, skenarë filmash.


1960-"Bulëzat"


1963-"Engjujt e rrugëve"

1969-"E di një fjalë prej guri"

1977-"Nga bibla e heshtjes" / "Vjersha"

1981-"Pagëzim i fjalës" 1986-"Kënga e hutinit"

1990-"Nata e papagajve"


1961-" Karvani i bardhë" (roman)


1997-"Karvani i bardhë-i riu" (roman)

1965-"Sytë e Evës" (tregime)

1968-"Fosilet" (dramë)

1983-"Varri i qyqes" (dramë)

1993-"Muri përfundi shqipeve" / "Shtatë nga ata"


2001-"Rrënjë të gurta" 


Azem Shkreli veprat,Azem Shkreli romanet,Azem Shkreli krijimitari letrare,krijimtari letrare e Azem Shkrelit
loading...

Letërsia Romake

Zhvillohet pas gjysmës së dytë të shek. III p.e.r , në kohën kur letërsia klasike greke ishte në përfundim e sipër, konsiderohet si vazhdim i let. greke. 

Letërsia romake zhvillohet në rrethana politike e shoqërore njejtë si ajo greke, vetëm se në një periudhë më të vonë kohore. 

Shoqëria romake ka kaluar nga ajo fisnore, në atë klasore, në atë skllavopronare, me polisin ku mbizotëronin antagonizmat.

Letërsia romake, zhvillohet nëpër disa periudha, e cila ndahet në dy epoka kryesore: në epokën e letërsisë republikane që arrin derin në vitin 30 p.e.r  dhe epokën e letërsisë mbretërore që fillon nga vitet 30 p.e.r vazhdon deri më 476 p.e.r.

Secilën epokë e ndajmë në disa periudha. 


Epokën e parë e ndajmë në 3 periudha

a) Periudha e parë letrare, fillon në mesin e shek. III, në kohën e helenizmit të let. romake, kur polisi shllavopronar e zgjeroi pushtetin në tërë italinë, zhvillohen himnet e kultit, këngët e vajeve, këngët triumfale, fjalët e urta etj.

b) Periudha e shekullit të parë të letërsisë romake, zhvillohet deri në mesin e shek. II, Koha kur formohet polisi antik. Në këtë periudhë krijues e kemi Plautin me 20 komedi, Eniusin nga Kalabria italo-grek, konsiderohet si Homeri romak, i përpunoi tragjeditë dhe komeditë greke: Terenci nga Kartagjena, shkroi 6 komedi dhe Katoni,llogaritet si histogra e orator.

c) Periudha e shek. të fundit të republikës, zhvillohet nga gjysma e dytë e shek. II deri në vitet 30 p.e.r . Në këtë kohë kemi luftra të ashpra sociale, kryengritja e robërve si ajo e Spartakut, këtu kemi edhe diktaturën e Cezarit. Në këtë periudh zhvillohet filozofia dhe
retorika, paraqitet publicistika, këtu dallojmë: Ciceronin me veprat e tij : Mbi oratorinë, Bruti dhe oratorët e lavdishëm, Letra miqve, Atika etj. , Katuli- poet i shquar i epigrameve, elegjive retorike et.

Epokën e dytë e ndajmë në:


a) Periudhën e kalimit nga republika në mbretëri, prej viteve 30 p.e.r deri në vitin 14 e.r, koha kur sundon Augusti, Më të njohur të kësaj periudhe janë: Virgjili, Horaci- satiristi më i madh i kësaj periudhe, Ovidi-poeti elegjiak, Tibuli-poet i dashurisë, Tit Livi orator e moralist.

b) Periudha e letërsisë mbretërore e Romës, zhvillohet nga shek. I deri në shek II, u quajt edhe si periudha e bronztë e let. romake, Më të njohur janë: Petronie-prozator; Fedrie- fabulist, Kuintiliani-retorist, Marciali-me epigramet, Plini i Ri-orator produktiv, Juvenali- satirist, Taciti etnografë dhe teorik i oratorisë.

c) Letërsia e vonë romake, Nga shek. II e deri në shek V, kur shkatërrohet perandoria romake. Krijuesit më të njohur të kësaj periudhe janë: Frontoni, Aula Geli, Apuli etj. G Gjat shek. V let. romake kalon në letërsi romake mesjetare.


Letersia romake,letersia e romes,letersia e vjeter italiane,letersia e vjeter ne itali,letersia romes,letersi romake,letersi e romes
loading...