Ruaje këtë postim Ruaje këtë postim

Merrni njoftime per postimet e reja

Search This Blog

Showing posts with label Kritika Letrare. Show all posts
Showing posts with label Kritika Letrare. Show all posts

Anton Pashku - Krijimtaria letrare

Anton Pashku konsiderohet themelues i letërsisë moderne shqipe. 

Ka shkruar tregime, një roman dhe dy drama. 

Temat e tij ngrihen mbi tabanin e letërsisë dhe historisë kombëtare. 

Pashku nuk e lufton mitin, por e afirmon dhe krijon mite të reja. 

Në tregimet e tij dallohen tre rrathë tematik:  

dashuria, 

vetmia (ku shprehet dhembja për përmbysjen vlerave morale të njeriut) dhe 

dhuna (përshkruhet dhuna e luftës dhe shprehet qëndrimi injorues i autorit ndaj dhunës nëpërmjet ironisë,humorit të zi dhe groteskës). 

Postime të ngjashme:

Anton Pashku - Biografia

Lutjet e mbrëmjes
 

Analiza e tregimit "Klithma" nga Anton Pashku
 

Romani- Oh
 

Cilat janë veprat letrare të Anton Pashkut?



Nëse doni analiza letrare të veprave tjera kliko mbi analiza letrare

 Anton Pashku krijimtaria letrare,Anton Pashku analize,Anton Pashku krijimtaria letrare
loading...

Kritika letrare


Kritika letrare –  (gr.  kριτική,  kpίυω –  gjykoj, vlerësoj) –

Është një degë e shkencës së letërsisë e cila merret me vlerësimin dhe gjykimin e vlerave letrare të veprës  artistike.


Ajo  shpesh  definohet  si ndërmjetësuese midis veprës letrare dhe lexuesit. Ajo ka për qëllim që sa më thellësisht ta zbulojë kuptimin  dhe bukuritë që fshihen në veprat konkrete letrare të  së tashmes e të së kaluarës, për t’u lehtësuar lexuesve kuptimin sa më të plotë dhe kënaqësinë që ndjejnë kur i  lexojnë ato.


Kritika letrare ndërtohet  dhe zhvillohet  eksluzivisht  mbi  bazat  e  përshtypjeve  individuale  të veprës  së  lexuar  dhe  mbresave  të  cilat  i  lë  vepra letrare, pa pasur nevojë që ato të përfshihen në ndonjë sistem shkencor  të të menduarit  dhe të studiuarit  të letërsisë.
Kritika letrare,  si  degë e veçantë e shkencës së letërsisë,  ka për  detyrë ta vlerësojë vlerën e veprës letrare dhe të tregojë se ç’rëndësi ka ndonjë vepër në çastin kur ajo botohet (publikohet). 


Detyra e kritikës letrare është të shpjegojë atë që është më e fshehtë dhe më e ndërlikuar në veprën letrare ekëto janë mendimet dhe idetë e shkrimtarit.
Ajo  duhet të  flasë për  rrethanat  dhe kushtet  shoqërore nga të cilat  kanë  dalë  idetë  e  shkrimatrit,  t’i  shpjegojë karakteret si bartës të pikëpamjeve të caktuara dhe si përfaqësues  të  mjedisit  të  caktuar,  të  klasës  dheshtresës  shoqërore  dhe  të  tregojë  për  ndikimet  e shkrimtarit.

Kritika duhet  të  tregojë se ç’risi  paraqet publikimi i një vepre në letërsi, në kohën kur ajo është shfaqur  dhe  ç’ndikim ka  pasur  ajo  në  zhvillimin  e mëtejshëm të letërsisë.
Kritika letrare e vlerëson veprën me masat që zotërojnë në letërsinë bashkëkohore, por duhet  të futë në të dhe shijen e kohës kur ka lindur vepra, ta kuptojë nivelin e zhvillimit letrar, ajo, jo vetëm që  ndërmjetëson  midis  veprës  dhe  lexuesit,  por shpjegon edhe kuptimin e veprës dhe nxjerr në pah ato përfundime mbi jetën nga e cila ka dalë shkrimtari me veprën e tij letrare. 

Vepra  letrare,  si  botë  më  vete,  mund  të  interpretohet  në mënyrë të  ndryshme.  Nga kjo edhe forma të ndryshme të kritikës letrae.

Kritika stilistike – si lloj i kritikës është e lidhur ngushtë  me  stilin  dhe  stilistikën.  Kritika  stilistike mbështetet në elementet stilistike të veprës letrare. 


Kritika  estetike –  e  studion  veprën  letrare vetëm në aspektin estetik dhe zbaton kriteret estetike në vlerësimin e veprës letrare duke lënë anash vlerat e tjera të veprës.

Kriteret e kritikës estetike  kanë  ndryshuar  gjatë  historisë.  Renesansa evropiane në pjesën më të mirë i ka gjetur modelet e veta në veprat e shkrimtarëve antikë grekë e romakë. Ata  përpiqen  t’i  gjallërojnë  idealet  antike,  klasicistët francezë dhe teoricienët e tyre në shekullin XVII, por jo për  një kohë të gjatë.  Paraqiten synime të tjera dhe kritika estetike do të vërë ideale të tjera të cilat do të vijnë me shënime doktrinare:  sërish për  një kohë të caktuar.  

Megjithatë,  në  shqyrtimin  e  mundshëm historik të kritikës estetike vërtetohet bindja gjithnjë e më e madhe që veprën letrare duhet vështruar, në të vërtetë,  me të gjitha rrethanat e rëndësishme dhe të domosdoshme,  por para së gjithash në autonominë e saj  relative.  
Kritika  estetike  bashkëkohore  thekson nevojën që vepra artistike sa më shumë të çlirohet nga varësia e të  tjerave,  nga synimet  jashtëartistike dhe antiartistike. 

Kritika  impresioniste (fr.  impressionisme  –  përshtypje) – është lloj i kritikës letrare, e cila si kriter themelor  për  vlerësimin  e  veprës  letrare  merr përshtypjen, impresionin të cilin e ngjall vepra letrare.
 

Sipas Zhyl  Lemetrit,  kritiku letrar duhet të mbështetet në mbresat që ngjall vepra letrare tek ai.
 

Detyra e kritikës është të kumtojë përjetimin e veprës artistike dhe kritiku shpesh merret me atë që e preokupon më së shumti në vepër dhe rreth veprës. Në vend që të gjykojë në bazë të sistemit të caktuar kritik dhe të  parimeve të  caktuara,  kritiku do të  duhet  të tregojë shenja simpatie ndaj veprës.

Në esencë të saj qëndron bindja se nuk ekziston e vërteta mbi  veprën aristike dhe kritiku nuk duhet të gjurmojë kot pas saj, por  duhet  që spontanisht të lëshohet  në përshtypjen estetike të cilën e shkakton vepra  dhe që spontanisht t’i përshkruajë reaksionet e shpirtit dhe të sensibilitetit të tij  në atë përshtypje.
.
Kritika semiologjike – në qendër të studimeve të  saj  ka  shenjën  (gr.  semeion  –  shenjë).
 

Metodën semiologjike i pari e ka përcaktuar Ferdinand de Sosyri në  gjuhësinë  strukturale.

Meqë vepra letrare realizohet përmes gjuhës dhe  analiza  e  saj  nuk  mund  të  bëhet  pa  nalizën  gjuhësore  të  veprës  e  cila  shpjegohet  përmes shenjave.  
Kritika biografike – e shpjegon veprën letrare duke u mbështetur në biografinë e shkrimtarit.   Poetët  romantikëshkruanin shumë për  veten,  për  ndjenjat  e thella të tyre, duke lënë pas vetes shumë rrëfime autobiografike (Bajroni,  Pushkini etj.).
Parimet themelore të metodës biografike i ka formuluar shkrimtari dhe kritiku francez  Sent-Bev,  i  cili  në  lidhje  me  këtë  thotë:  Mund  të  kënaqem me veprën letrare, por e kam vështirë
të jap gjykim pa pasur parasysh njeriun i cili e ka shkruar (Sait-Beuve:  Chateaubriand).  Por  sot  kjo  metodë është vjetëruar.


Kritika filozofike – në analizën e veprës letrare mbështetet  në  konceptet  filozofike  që  shfaqen  në  veprën,  siç  janë  çështja  e  ekzistencës  njerëzore,  absurdi, kotësia e jetës etj. Kjo metodë ka mbështetjen në  fenomenologjinë  e  Edmund  Huserlit,  pastaj  në ontologjinë si  shkencë filozofike dhe mbi  të qenmen, mbi  atë  që  ekziston.  Sipas  studiuesve  të  ndryshëm (Rene Velek etj.), vepra letrare nuk mund të vlerësohet vetëm në bazë të  mendimeve filozofike,  duke pasur parasysh si  janë strukturuar  mendimet  e tilla.
Tomas Stern Eliot thotë: as Dante, as Shekspiri  në të vërtetë
nuk  kanë  menduar  asgjë.  Dostojevski  dhe  Tolstoi shpesh  janë  shqyrtuar  vetëm  si  filozofë  dhe mendimtarë fetarë.  Në kohën e simbolizmit  në  Rusi paraqitet një shkollë e tërë e kritikëve “metafizikë”, e cila e interpreton letërsinë me anë të qëndrimeve të veta filozofike. Kjo do të thotë se mënyra e organizimit të veprës letrare është ajo që e përcakton edhe vlerën
e saj.


Kritika gazetareske -  është formë specifike e kritikës letrare artistike e cila shkruhet nëpër gazetat e përditshme dhe në ato  periodike letrare e kulturore.
Ajo kryesisht merret  me veprat  letrare,  me letërsinë, artet e tjera, por edhe me radion dhe televizionin. Për nga forma e jashtme kritika gazetareske  është pjesë e gazetarisë, respektivisht e gazetarisë letrare, kurse për nga esenca ajo është pjesë e letërsisë.  Ajo e përcjell krijimtarinë  letrare  bashkëkohore,  veprat  e sapobotuara. Ajo shkruhet për publikun e gjërë lexues, andaj duhet të jetë komunikative. Meqë publikohet në një kënd të caktuar në gazetë, në një kohë të kufizuarnë  radio  apo  televizion,  ajo  duhet  të  jetë  shumë koncize,  duke  i  thënë  vetëm ato  që  janë  qenësore (esenciale) për një vepër letrare, anët pozitive dhe të metat e veprës letrare.
loading...

Studenti në shtëpi - Analiza



Studenti në shtëpi  -Migjeni

Ky tregim ka për temë jetën e një familjeje borgjeze krahinore. 

Personazhi kryesor Nushi, një mjek i ri, kur ishte student në një nga vendet e Evropës, ishte betuar se do të jepte një kontribut për veprime ideale. 

Por, kur kthehet në shtëpi ndeshet me zakonet patrialkale, si qëndrimi ndaj femrës etj. 

Të gjitha këto, i riu i kupton se e pengojnë përparimin e shoqërisë. 

I vetmi kontribut që e dha djali ishte për ndalimin e martesës e së motrës me një burrë të pasur, të kaluar në moshë, të shëmtuar. 

Duke mos pasur fuqi kundër zakoneve prapanike, intelektuali borgjez, nis e harron parimet e përparimit e të kulturës, për të cilat ëndërronte kur ishte student. 

Ai heq dorë nga dëshira për të kontribuar në zhvillimin e shoqërisë. 

Ky është «Falimentimi dogmatik-shpirtnuer», si shprehet autori. 

Motra e Nushit, Ageja, morri një rrugë të papëlqyer, jo sepse ishte e degjeneruar, po sepse e shtyu rrethi familjar. 

Familja pa e pyetur, i dha të burrë vetëm e vetëm sepse ishte e shtresës së vetë, kurse më vonë miratoi heshtazi marrëdhëniet e saj intime me çirakun e të shoqit.

studenti ne shtepi migjeni analiza,analize vepra,migjeni,referat,kritika letrare,analiza letrare,student ne shtepi
loading...

Katër përrallat e Zulullandit - Analiza

Katër përrallat e Zulullandit  

Është vepër me temë satirike.

Një cikël tregimesh që Eqrem Çabej thotë se është një vepër e papërfunduar.


Ngjarja sipas narratorit zhvillohet në një vend të huaj, në Afrikë. 


Në këtë vend jeton fisi i Zulluve, një popull i prapambetur pa vetëdije dhe ndërgjegje kombëtare, por që kishte një mentalitet vital andaj kërkonte rrugën e lirisë dhe ishte në kërkim të një prijësi i cili, do t`ia rrëfejë këtë rrugë, do t`ia tregojë rrugën e dritës. 

Konica aludon në Shqipërinë e atëhershme, aludon në popullin shqiptar që ishin mbi 90% analfabet me një prapambeturi të paparë, me një shpirt të paemancipuar siç thotë Konica. 

Andaj populli Zulu duheshe të përcaktojë për prijësin e vet Denizulla Serpe ose për Pluqet. 

Denizulla Serpe është një matropaz i cili ka hyre në vallen politike të perëndimit dhe duhet të punojë ashtu siç i thonë të tjerët. Ai jep premtime pa i kryer ato. 

Lavdërohet para popullit se e mban premtimin. Në të vërtetë ai nuk ka aftësi. Ai është një mashtrues dhe demagog i llojit të vet, por ja që ka gjetur vendin dhe bënë kuvendin. 

Kur e merr fjalën Pllugu i cili, është një idealist, atdhetar i flaktë, i cili sinqerisht do të zgjojë ndërgjegjen kombëtare të emancipimit popullin e vet. 

Ato në fillim i duartrokasin, por kur u thotë se duhet të punoni se puna është e shenjtë dhe se është më fisnike se pushka, turma për një moment ndalen dhe kur binden se këtë e bënë nga frika, atëherë dëgjohet ulërima nga të katër anët. 

Atëherë Pllugu bindet se liria është shumë larg atij, i rrëshqasin dy lot nëpër faqe. 

Turma e braktisin sheshin dhe ikin.

Katër përrallat e Zulullandit, Faik Konica Analiza,analizat,analize,faik konica analize,analize e veprave,kater prrallat e zullullandit, 

 
loading...

Doktor Gjilpëra - Analiza



''Doktor Gjilpëra'' - Analiza

Është kryevepra në prozë e shkrimtarit Faik Konica

Lexo edhe biografinë e : Faik Konica

Ky roman i papërfunduar u botua në disa numra të gazetës «Dielli», në Amerikë më 1924. 

Vepra paraqet apo shtron problemin e Konicës, të shkolluar në perëndim, i cili në kohën e pjekurisë së tij krijuese kthehet në Shqipëri duke u përpjekur të bëhet apostull i qytetarisë për vendin e tij të prapambetur. 

Kjo vepër merret kryesisht me portretizimin dituror, moral e shpirtëror të protagonistit, Dr. Gjilpërës, duke e vendosur atë në mjediset shqiptare të viteve 20-ta.
        

 Vepra ndahet në dy pjesë. 

Në pjesën e parë autori merret me përshkrimin e personazhit gjatë kohës kur ishte për studime jashtë atdheut, kurse në pjesën e dytë përshkruhet kthimi në atdhe, kërkimet dhe zbulimet e tij në jetën shqiptare të kohës. Kështu Dr. Gjilpëra zbret nga bota e përrallës evropiane në realitetin e ashpër shqiptar.
          

Që në faqet e para ballafaqohemi me përshkrimin e një shtëpie të bukur diku në kodrat e rrethit të Tiranës, kurse më pastaj ngjarja do të zhvillohet diku në Petërburg. 

Dr. Gjilpëra i diplomuar për mjekësi ai kthehet në vendin e tij me bindje se, i madh mund të bëhet në atdheun e tij. Mirëpo, që në takimin e parë me atdheun ai ndeshet me mjerimin e popullit dhe egërsinë e pushtetit. 

Shoqëria shqiptare sundohet nga Komorra, në krye të së cilës është ministri Salemboza. 

Shtresa tjetër e shoqërisë janë të ashtuquajturit të diturit «Doktorët e Tiranës». 

Një shtresë tjetër janë familjet e pasura dhe të paditura, kurse shtresa tjetër , më e gjëra, është shtresa e popullit. 

Dr. Gjilpëra dhe nëpërmjet tij Faik Konica, përpiqet të studiojë të gjitha këto shtresa të shoqërisë shqiptare, me synimin që kjo shoqëri të përparojë. 

Të dijshmit e qytetit, Doktorët, Protagoras Dhalla dhe Dr. Emurllahu janë shtresat më mashtruese të shoqërisë: shpallen si prijës të dijes, e në të vërtetë janë injorantë. 

Njëri është progres e tjetri proturk. Në të tria këto shtresa gjenden njerëz të prishur fizikisht e moralisht. Shtresimi i fundit, populli, gëzon shëndet, jeton jetën e vet autentike. 

Është e vetmja shtresë ku, mund të ekzistojë optimizmi për rindërtimin e shoqërisë shqiptare. 

Në këtë roman nëpërmjet protagonistit autobiografikDr. Gjilpërës, Faik Konica shpreh idetë e tij për shoqërinë shqiptare të kohës.

Lexoni edhe një analizë tjetër: Doktor Gjilpëra 


Shih edhe: 

Faik Konica (1875 – 1942) - Biografia
 

analiza e romanit dr gjilpera,doktor gjilpera referat,referati dr gjilpera faik konica


loading...

Doktor Gjilpëra - Analiza letrare apo kritika letrare



Vepra më e rëndësishme letrare e Konicës është padyshim proza e gjatë satirike "Doktor Gjilpëra zbulon rrënjët e dramës së Mamurasit".

Ndonëse e pakryer, ajo përfaqëson tiparet më karakteristike dhe vlerat e tij si shkrimtar në përmasa të gjera.

"Doktor Gjipëra" u shkrua dhe u botua në gazetën "Dielli" në vitin 1924. Ishte koha kur kish triumfuar Revolucioni i Qershorit dhe në gjirin e shoqërisë shqiptare zhvillohej një luftë e ashpër politike, para saj shtroheshin probleme jetike si: zgjidhja e formës së regjimit, reforma agrare, demokratizimi dhe modernizimi i aparatit shtetëror, emancipimi kulturor kombëtar etj.

Lexo edhe një analizë tjetër: Doktor Gjilpëra

Vepra e Konicës është pjellë e kësaj kthese socialhistorike që sapo niste në jetën e popullit tonë. Autori mori shkas nga vrasja e dy qytetarëve amerikanë në Mamuras, që organizoi reaksioni feudal. Konica krimin e Mamurasit nuk do ta vështronte si një rast të veçuar, po si një ngjarje me kuptim të gjerë shoqëror, ku mplekseshin interesa e synime të qarqeve të caktuara dhe shfaqej lufta politike e kohës.

Kjo ngjarje do të zgjonte idealet liridashëse dhe iluministe të shkrimtarit dhe do ta frymëzonte krijimin e një vepre, që do të hidhte dritë dhe do të përgjithësonte realitetin shqiptar bashkëkohor. Heroi i veprës është Doktor Gjilpëra, një intelektual i ri shqiptar që kryen studimet për mjekësi në Rusi e Suedi dhe ndodhet para alternativës: të qëndronte jashtë, ku e priste një karrierë plot prespektivë apo të kthehej në atdhe e të ndihmonte në mëkëmbjen e tj, veçanërisht në përmirësimin e shëndetit të popullit. Ai vendos të kthehet në Shqipëri, atdhedashuria triumfon mbi interesat vetjake.

Lexo biografinë e autorit të kësaj vepre: Faik Konica

Autori duke ndjekur vijën e jetës së heroit do ta përshkruajë atë në dy etapat kryesore: koha e qëndrimit jashtë atdheut dhe koha e ardhjes në Shqipëri. Në qoftë se etapa e parë është njohja me doktor Gjipërën, etapa e dytë, që përbën trungun e veprës është pjesa më e rëndësishme, që bart dhe mishëron idetë e shkrimtarit. Jeta e heroit larg atdheut është dhënë në plan përshkrues, duke evokuar episode dhe gjendje të ndryshme shpirtërore, që nxjerrin në pah natyrën, interesat dhe karakterin e intelektualit shqiptar.

Ai është në radhë të parë, atdhetar i bindur, njeri me kulturë të gjerë, mjek i pregatitur dhe human, i zgjuar dhe plot vullnet e vendosmëri. Janë këto cilësi, që e bëjnë atë të kthehet në atdhe. Kthimi në Shqipëri e ve doktor Gjilpërën përballë një realiteti tronditës dhe shtron para tij probleme që përfshijnë pamje të ndryshme të jetës shqiptare. Brenda një kohe të shkurtër, ai njihet me gjendjen e mjeruar të popullit, me padrejtësitë që bëhen në kurriz të tij, me aparatin shtetëror, ku mbizotërojnë arbitrariteti, drama, intrigat, me nëpunës injorantë e anadollakë. Në këtë shtet tragjiko-komik, opozitën e përbëjnë njerëz që s'kanë asgjë të përbashkët me ligjin dhe moralin.

Vendin kryesor e në vepër e zënë raportet që vendos doktor Gjëlpëra me kategori të ndryshme të shoqërisë shqiptare, me përfaqësuesit e tyre më tipikë. Në këto marrdhënie zbulimi social-psikologjik që bën autori, është i ndërsjelltë, nga një anë përvijohet gjithnjë e më qartë karakteri dhe botkuptimi i doktor Gjëlpërës, ideali i një njeriu evropian, atdhetarizmi dhe humanizmi i një njeriu të emancipuar, ndërsa nga ana tjetër, vizatohen figura të ndryshme të qarqeve zyrtare të parisë të rretheve intelektuale. Veçanërisht figura e doktor Gjëlpërës del mjaft e qartë përballë dy kolegëve të tij, dr.Embrullahut dhe dr.Protogor Dhallës.

Më shumë, se në rethana pune, ata i njohim në biseda e debate, si tipa shoqërorë të kundërt me heroin, me koncepte dhe praktika të ndryshme mjekësore. Ndërsa doktor Gjëlpëra është njeriu i mjekësisë moderne, partizan i natyrës, i helioterapisë (dielli, uji, ajri) që mendon se natyra është mjeku i parë i njeriut, dy mjekët e tjerë paraqiten anakronikë, janë mishërim i dogmës mjeksore të shkëputur nha jeta e parimet e shkencës.

Bota e vjetër në këtë vepër përbëhet jo vetëm nga dy mjekë, por dhe nga figura të tjera negative. I tillë është ministri Salemboza, përfaqësues tipik i forcave të prapambetura e antikombëtare, tipi i tiranit anadollak, intrigant e dinak, i zgjuar e i shkathët. Kurse mjedisi dhe mendësia orientale e parisë së kryeqytetit gjejnë shprehjen e tyre në figurat e agallarëve tiranas siç janë Muhedin Agai e Zylfikar Agai.

atmosferën e zymtë të jetës shqiptare të kohës autori ndesh dhe njerëz të mirë, të dalë nga populli, që ngjallin simpati e nderim. Mbeten të paharruara në mendjet e lexuesit dy vajzat fshatare, plaku martaneshas, polici i doganës, Arifeja, Ali Bibi. Megjithë një lloj skepticizmi që ndihet në paraqitjen e tyre, ata dalin në një dritë të ngrohtë, me vlera të vërteta njerëzore, me bukuri e pastërti shpirtërore, me zakone fisnike. Mendimi i shkrimtarit është se populli, duke qenë i paditur dhe i papërpunuar, ka nëvojë të stërvisë shpirtin dhe mendjen. "Doktor Gjëlpëra" është një vepër e fuqishme satitike. Duke pasur parasysh realitetin e rëndë shqiptar, mendësitë e anakronike e jetën e prapambetur, autori u kundërvihet atyre, i tall dhe i godet pa mëshirë.

 Qëndrimi ideoemocional mohues bën që në faqet e veprës të ndihet qesëndia dhe ironia, satira dhe sarkazma. Ata shfaqen e mishërohen me forcë artistike në skena dhe personazhe, në situata dhe portrete tepër të goditura. Përdorimi mjeshtëror i detajit, plasticiteti i gjuhës, ngjyrimet që merr fjala, e bëjnë satirën e Konicës, origjinale e të natyrshme.

Tema dhe problematika e mprehtë shoqërore, fryma mohuese e disa prej dukurive shoqërore dhe notat e fuqishme satirike e bëjnë "Doktor Gjëlpërën" një vepër me tipare të shquara realiste. Konica sjell kështu një ndihmesë të rëndësishme në pasurimin dhe forcimin e realizmit në letërsinë shqiptare.

Nga pikpamja kompozicionale, edhe pse vepra është e papërfunduar, janë hedhur linjat kryesore dhe është përcaktuar edhe thelbi i figurës së heroit. Mund të themi se ajo përbën hyrjen e një romani që Konica për arsye të ndryshme nuk e çoi deri në fund. Vepra është e pasur me lëndë jetësore, e ngarkuar me ngjarje e biseda, me detaje të shumta. Këto kanë sjellë ngathësimin e aksioneve dhe njëfarë proleksiteti.

Te "Doktor Gjëlpëra" Konica provon edhe njëherë atë që ka thënë Noli për të se ai është krijues i prozës moderne shqiptare. Kjo duket si në konceptimin e veprës edhe në mjeshtërinë e rrallë, të përdorimit të gjuhës. Gjuha e Konicës është e pasur, e bukur, e fuqishme, me ndërtime e struktura sintaksore thjesht shqipe.

Në prozën e gjatë ajo shërben për individualizimin dhe zbulimin e karaktereve të personazheve.

F.Konica është një nga stilistët e rrallë të gjuhës shqipe.

Ai zbatoi parimin se ekonomizimit të fjalës, të lakonizimit të saj, duke synuar hijeshinë, saktësinë, thjeshtësinë dhe elegancën.

Ndikimi i personalitetit të Konicës si artist dhe erudit është i ndjeshëm në letërsinë dhe kulturën shqiptare.
loading...

Xha Gorio - Honore de Balzak(analiza letrare, kritika letrare, referat



Lexo një analizë tjetër më domethënëse kliko mbi Xha Gorio


Ne kete veper Balzaku trajton nje teme me tematike shoqerore qe prek shtresat e uleta te popullesise qe si gjithmone lidershipit shteteror dhe aristokracis nuk i bene fare per to .


Ngjarja vendoset ne ”Pensionin Familiar ” prone e trasheguar e zonjes Voker e cila jetonte pa te shoqin e vdekur per disa vite tashme .

Ne kete shtepi qendronin pleq e te rinj duke paguar nje shume mujore sipas marrveshjes

Nje nder banoret ishte the Xha Gorio , nje ish njeri i pasur qe e kishte krijuar kapitalin e tij duke shitur fide e makarona .

Banor dhe personazh tjeter me rendesi eshte edhe Eugjeni nje djalosh i ri e ambicioz qe me patjeter deshironte te ishte i pasur e njekohesisht ishte student it drejtesise qe mezi financohej nga familja e tij , ambicia e tij e dergon ate ne ujera te rrezikshme e te panjohura deri kur takohen me Votrenin nje hajn profesionist qe merrej vetem me vjedhjen e shumave te medha 10000 e me shume.


Ky i fundit i kishte sygjeruar Eugjenit te martohej me Vikotorinen vajzen e nje konti sepse po i ndodhi diqka te vellait te saj ajo do ishte trashegimtarja dhe ai do arrinte qellimin e tij , ne anen tjeter Votreni kishte planifikuar prej kohesh te vriste birin e kontit .

Ne anen tjeter Xha Gorio kishte dy vajza te cilave ua kishte kushtuar jeten mirepo ato nuk tregonin nje interes edhe aq te madh per te atin .

Pas nje kohe Eugjeni shko ne shtepin e Anastasias vajzes se Xha Gorios ku ajo jetonte me te shoqin , dhe aty ai permendi emrin e Xha Gorios qe pas largimit te tij zoteria urdheroi sherbetorin qe te mos e lejonin te hyne mu per kete shkak .

Ne rrjedhen e mepasshme te ngjarjeve Xha Gorio i afrohet Eugjenit kur kupton se ai kishte tatuar te bijen e tij .

Per tu inkuadruar ne klasen aristokrate Eugjeni i kerko para Familjes se tij per te blere rroba te shtreses se larte , te cilat me pas ia kthen familjes me Ane te pokerit .

Nje dite prej ditesh arrin lajmi per vrasjen e te birit te kontit dhe kuptohet se Viktorina ishte trashegimtarja e vetme .

Pas disa krimesh te kryera Votreni perfundon ne Burg .


Ndersa Eugjeni njoftohet me vajzen tjeter te Xha Gorios, Delfinin nga i dashiri Jashtmartesor i Konteshes .Ditet kalonin e Eugjeni po binte ne Dashuri gjithmone e me


Teper me Delfinen , nderkoh qe Anastasi kishte bere nje skandal te papare duke is shitur Stolite e Vjehrres se saj per te nxjerrur te dashurin e saj te Fshehet Nga burgu .


Ketyre Diteve Xha Gorio perqmohej nga banoret e Parisit si nje plak i pavlere .


Per Xha Gorion gjerat kishin marre tatpjeten e nje ashtu per Zonjen Voker klientet e se ciles po Pakesoheshin dita dites , nderkohe qe Eugjeni po afrohej gjothmone e me shume me Delfinen dhe vazhdonte te luante poker per ti siguruar te ardhurat , ndersa burri i Anastasias kishte kapituluar tashme ne gjendjen financiare .


Nje atmosferë mortore kishte mbuluar Parisin tashme .Atre diteve nderroi jete edhe Xha Gorio dhe Eugjeni nuk i realizoi ambiciet e tij per te qene i pasur mirepo gjeti diq me teper se qkerkone , ai gjeti Delfinen , Ndersa per varrimin e Xha Gorios moren pjese shume pak persona dhe as njera nga vajzat e tij nuk ishte aty , Delfina kishte mbetur pa vetedije , kurse Anastasia nuk do te shkonte per te mos iu prishur grimi dhe teni i fytyre me arsyetimin se nuk e lejonte i shoqi .


Duke arritur keshtu ne perfundim balzaku na lunderon neper kohen e shekujve XIX dhe XX


xha gorio analiza, Xha Gorio Analiza, Analiza e vepres Xha Gorio,Xha Gorio kritika, Xha Gorio referat
loading...

Cuca e Maleve - Loni Papa Analizë letrare apo kritikë letrare

"Cuca e Maleve" trajton nje temë e cila kishte ndodhur në fshatrat e malësisë.

Ketu tregohet se si një vajzë e quajtur Cucë e formoi shkollën kundër analfabetizmit në Malësi.

Cuca ishte një vajzë moderne e cila jetonte me të ëmën e cila ishte e verbër dhe vëllaun me nuse.

Para shumë vitesh babain e Cucës Gjinin e kishte akuzuar kisha se kishte vjedhur nga toka e nje fshatari.

Gjini ishte nje burrë trim dhe i besës.

Don Marku prifti i kishës i tha që ta barte gurin e turpit rreth kishës në mënyre që ti shlyhej mëkati që Gjini as që e kishte bërë.

Gjini nuk e barti gurin dhe prifti i tha se do të jesh i mallkuar dhe se fëmijët e tu nuk do të mund të pagësohen në atë kishë por Gjini nuk ndërroi mendje dhe vajza e tij Cuca mbeti e papagëzuar.

Gjatë festës së ndarjës së tokave malësorët ishin mbledhur dhe po festonin e po kërcenin.

Aty teksa po flisnin se sa burrë i besës kishte qenë Gjini zbulohet se ai ka qenë i akuzuar padrejtësisht dhe malësorët e detyrojnë priftin që të bartë vetë gurin e turpit rreth kishës por malësorët e marin atë gur dhe e hedhin në fund të greminës dhe vazhdojnë të festojnë.

Një natë Cucën e grabtën dhe e vranë disa banditë sepse siq thonin ata Cuca kishte shkelur zakonin dhe kishte dashur që të bëhej më e zgjuar se burrat.

Hetuesi dhe ndihmësi i tij e zbulojnë se kush e vrau Cucën,si e vranë dhe përse.

Ai i merr në pyetje të dyshuarit ku secili thoshte se nuk dinte azgjë për vdekjen e Cucës por faktet e vërtetojnë se Cucën e kishin grabitur katër vetë derisa Cuca po rrinte me nënën e saj të verbër ata e vrasin sepse kinse kishte thyer zakonet dhe kishte turpëruar fshatin por në fakt Cuca vetëm që të luftonte kundër armiqeve njësoj sikur burrat por jo me pushkë po me pendë.

Personazhet

Cuca
Gjini - Babai i Cucës
Prenda - e ëma e Cucës,e verbër
Pali - Vëllai i Cucës
Filja - nusja e Palit
Dila - Shoqe e Cucës
Fizi - Shok i Palit
Dom Marku - Prifti i fshatit
Pjetri - Fshatar i lidhur me banditë
Marka - E shoqja e Pjetrit
Nikë Kacuraj - Fshatar i pasur që e akuzoi Gjini për vjedhje 

analiza letrare,kritika letrare,kritike letrare, kritika letrare,analize letrare,analize,vepra letrare,veper letrare,cuca e maleve analiza,cuca e maleve analize letrare
loading...

Lulet e se keqes- analiza letrare apo kritika letrare


Ka rreth 100 poezi, në gjyq akuzohet për imoralitet dhe satanizëm,poeti detyrohet ti cenzurojë disa poezi.

Në vepër menjëherë bie në sy kundërthënia ndërmjet së bukurës që ka simbol lulet dhe së keqes që ka simbol satanin.

Në planin e moralit,vepra është revoltë kundër borgjezisë,ku në poezi janë të pranishëm refuzimi dhe kundërshtimi të drejtuar nga ligjet në fuqi, ku edhe qëndron themeli i shoqërisë.

Botën e sheh me pesimizëm,me zymtësi,i këndon satanit,dashurive të ndaluara me "gratë e mallkuara" jetën e sheh si bashkim të hyjnores dhe satanikës,madhërishmes dhe banales.

Përmban poezi të shkruara për qytetin,ku i përshkruan rrugët e errëta të qytetit së pari në
papastërtinë e tij, baltën, pervezitetin që paraqet bukurinë e së shëmtuarës dhe për gjendjen e mjerueshme të të varfërve,që skamja i ka hedhur rrugëve. 

lulet e se keqes analize,analiza Lulet e se keqes, Lulet e se keqes koment,Koment per poezite lulet e se keqes, Lulet e se keqes analiza
loading...

Tragjedia Fausti- Analizë letrare apo kritikë letrare

Fausti si personazh ka qenë magjistar që ka jetuar në shek XVI.

Ai shëtiti Gjermanin , Italinë,Holandën , Zvicrën , bëri shumë mrekulli , futi frikën te njerëzit , sidomos te princërit , për mrekullitë dhe pushtetin.

Për këtë magjistar kish shkruar dramaturgu anglez Marlou në shek XVI në veprën ,,Historia tragjike e doktor Faustit‟‟.

Më vonë për të shkroi Lesingu , pas Gëtes Henri Hajne etj.Ideja lindi që më 1772 kur Gëte dëgjoi për legjendën popullore për Johan Faustin si alkimist,astrolog e magjistar.

Tragjedia nis me Kushtim , vazhdon me Paralojë dhe mbaron me Prolog në qiell.

Tragjedia ndahet në dy pjesë : në të parën paraqitet jeta individuale e Faustit , kurse në të dytën jeta shoqërore e tij.

Tragjedisë i mungon uniteti i veprimit(ngjarja kryesore).

Ngjarjet në tragjedi i bashkon ideja themelore.

Ajo konsiderohet si poemë simbolike dhe filozofike.

Tragjedia ka , monologje,këngë korale,poezi lirike,analiza psikologjike,meditime filozofike ,stile të ndryshme etj.

Shpreh mendimet e autorit dhe lëvizjet e kohës(opinionin gjerman të kohës).

Tragjedia fillon me monologun e Faustit.

Në monolog ai flet për veten duke treguar se ka kryer (studiuar), filozofinë,drejtësinë,mjeksinë,teologjinë,pohon madje se është doktor në këto shkenca por shpreh pakënaqësinë se s‟ka arritur ende në njohje absolute të së vërtetës dhe nga dëshira për të vërtetën ai jepet pas magjisë me shpresë se mund të zbulojë fshehtësinë e natyrës.

Gabimi më i madh i Faustit dhe i njerëzve të shekullit të tij ishte se ata e shkatërruan fenë për tu mbështetur në arsyen dhe racion e njeriut të bindur se ajo mund tu shpjegojë ligjet e natyrës.

Fausti në këtë rast mendon se shkenca mund ti shpjegojë fenomenet jashtëshkencore.

Rrugën e hulumtimit të natyrës ai e parasheh përmes magjisë.

Rruga e magjisë është mes shkencës dhe fesë,përmes metafizikës që i sheh dukuritë jashta përvojës.

Fausti hap librin e Nostradamusit,thërret Shpirtin e tokës në ndihmë por ai e përbuz.

Fausti i dëshpëruar,afron te buzët kupën e helmit për ti dhënë fund jetës,në at çast dëgjon jehonën e këngëve fetare gjermane që këndohen ditën e pashkëve në kishë , i kujtohet fëmijëria,lojërat dhe këngët që ka kënduar edhe vetë ai dhe heq dorë nga vetvrasja.

Pastaj Fausti shëtit me nxënësin e tij Vengerin,fshatarët e përshëndesin,ndalet pastaj në një gur që ia kujton të kaluarën, kur bënte lutje dhe agjërime e ishte i gatshëm për fe.

Kthehet në shtëpi një qen se le të qetë,shqipton një lutje magjike , kafsha kthehet në fytyrë studenti,shfaqet Mefistofeli.

Ky e fton Faustin të heq dorë nga mendimet filozofike dhe të jepet pas argëtimeve , gëzimeve të jetës por doktori spranon.

E merr Mefistofeli e dërgon në bodrumin e Auerbahut , në Lajpcig , ku sheh studentë të dehur dhe gaztorë.

Më pastaj Mefistofeli e dërgon te magjistarja, kjo e bën 20 vjeç më të ri.

Fausti dashurohet në Margaritën , me dashuri ideale dhe reciproke por me fajin e tij mbaron tragjikisht.

Në pjesën e dytë Fausti vepron në dobi të njerëzimit,mer inciativë të hapë toka buke për të ushqyer njerëzit,vdes i lumtur.

Mefistofeli i thërret djajtë që ta dërgojnë në ferr por vijnë engjëjt dhe e dërgojnë në qiell edhe pse Fausti gjithmon u mundua për të mirën e njerëzimit.

Fausti është përfaqësues tipik i intelektualëve gjermanë të kohës..

Mefistofeli është inkarnim i djallit që tregohet si mik i njeriut.

Margarita është personazhi poetik i tragjedisë. 

Fausti,Fausti analize,analiza Fausti,Fausti analize,analize fausti shqip,Fausti analize letrare,analiza letrare,vepra Fausti,Mefistoteli,Margarita dhe Fausti,Tragjedia Fausti shqip,Tragjedia Fausti analize,Fausti nga Gete,Gete Fausti analize
loading...

Tragjedia Andromaka-Analizë letrare apo kritikë letrare

Tema e kësaj vepre është historike(luftë greko-persiane).Trajton ngjarje menjëherë pas luftës së Trojës.

Si personazhe kemi Orestin,djalin e Agamemnonit , Hermionën , bijën e Helenës , Pirron , birin e Akilit , dhe Andromakën , gruan e Hektorit .

Rasini i drejtohet antikitetit ngase e tërhiqte humanizmi,poetika,vërtetësia e ngjarjeve.

Andromaka ishte e veja e heroit të Trojës në anën e persianëve,Hektorit , i cili ishte simbol i heroizmit , viktimizimit personal për të mbrojtur qytetin.

Hektorin e vrau Akili.

Andromaka këtu tregohet nënë e dhembshme për fëmijët e vet , madje tregohet vejushë e pangushëllueshme ngase përkundrejt kërcënimeve ajo do ti mbete besnik burrit të saj të mëparshëm.

Këtë e rrëmben biri i Akilit (Pirrua) dhe e dërgon në oborrin mbretëror në Butrint, që një ditë të martohet me të,edhe pse Pirrua ishte i martuar me Hermionën,por poashtu Andromaka nuk dëshironte të martohej me djalin e vrasësit të burrit të saj.

Pirrua së pari nuk dëshironte të dëgjonte për Hermionën dhe së dyti e kërcënonte Andromakën se po nuk u martua me të ai do ia vriste asaj djalin e saj të vetëm.

Ajo vendosi të martohej me Pirron me kusht që të betohet se nuk do e vrasë djalin e saj dhe kishte në mendje që në momentin e martesës të bëjë vetëvrasje.

Hermiona e nxit Orestin ta vrasë Pirron nga xhelozia që sdeshte të martohej me të fejuarën dhe vetëvritet Hermiona nga dhimbja e vdekjes së Pirros se nuk besonte se Oresti do e kryente një akt të tillë edhe pse vetë i kish thënë.

Andromakën e cilësojnë : qëndruaeshmëria morale,viktimizimi , vendosmëria për të refuzuar çdo ndihmë që ofronin mbretërit. 

 Tragjedia Andromaka-Analizë letrare apo kritikë letrare,Andromaka analize,analize andromaka,Analiza letrare shqip,analize letrare,Andromaka kritika letrare,analiza andromaka
loading...

Komedia Tartufi nga Molieri-analizë apo kritikë letrare


Tartufi

Për herë të parë u shfaq në oborrin mbretëror të Varsajës, më 12 maj 1664.

Kleri dhe aristokracia u dëshpëruan pa masë dhe intervenuan që të ndryshohet emri në ,,Mashtruesit‟‟ dhe ta ndërrojë veshjen Tartufit nga klerikcivil

Pas variantit të tretë më 1669 u lejua shfaqja.

Tema e komedisë është ,,hipokrizia e stesës klerikale që mundohet të pasurohet në mënyrë shumë të shpejtë,duke shfrytëzuar besimin që kanë të tjerët për profesionin e tyre të shenjtë dhe mendjelehtësinë e shtesës borgjeze që një kohë bëhet viktimë e hipokrizisë klerikale.

Subjekti i veprës përbën ballafaqimin e dy shtresave shoqërore asaj klerikale dhe feudale e cila dobësohej gradualisht si ekonomikisht edhe politikisht dhe në atë borgjeze e cila fuqizohej në mënyrë të pandalshme.

Autori mban anën e shtresës së re asaj borgjeze.

Orgoni , një borgjez i kohës në mënyrë naive i beson Tartufit që ta marrë në shtëpi vetëm për të ndihmuar një krerik të ngratë.

Fëmijët me gruan në e parë , Damisi dhe Mariana , dhe gruaja e dytë , Elmira , nuk janë dakort në sinqeritetin e babait , por nuk mund ta kundërshtojnë .

Me ardhjen e tij harmonia familjare zë e prishet.

Hipokrizia e Tartufit kuptohet nga të gjithë kuptohet përpos nga Orgoni.

Ai ai shkruan pasurinë e Tartufit në shenjë të mirëkuptimit dhe sinqeriteti që tregon . Don t‟ia japë vajzën.

Marianën për grua edhe pse ajo ishte e fejuar.Në këtë akt të fundit intervenon gruaja e Orgonit , Elmira e cila i tregon për hipokrizinë e Tartufit.

Orgonin e fsheh Elmira nën tavolinë dhe i tregon për takimin e fshehtë me Tartufin dhe kështu Orgoni pranon hipokrizinë dhe pranon gabimin e tij .

Kështu e largon nga shtëpia por tani e mbron shteti se ai paraqitet si pronar formal.

Intervenon shteti dhe arrestohet Tartufi.

Në shtëpi kthehet qetësia.

Personazhet ndahen në dy grupe : që nuk kuptojnë hipokrizinë si zonja Pernelë dhe pasaniku Orgon dhe ata që e kuptojnë hipokrizinë e Tartufit si Damisi,Kleanti ,Dorina .


Postime të ngjashme:
  
Koprraci

Don Zhuani

Zhan Batist Molier

Zhan Batist Pokëlen(Molieri)-biografia dhe krijimtaria letrare

Borgjezi fisnik


Nëse doni analiza letrare të veprave tjera kliko mbi             analiza letrare

 Komedia Tartufi nga Molieri-analizë apo kritikë letrare,Komedia Tartufi analize,Analiza e Komedise Tartufi,Tartufi analize letrare,Kritika letrare tartufi,tartufi analize,Komedia Tartufi analize,Komedia nga Molieri analiza,Tartufi analiza,Analiza e vepres Tartufi,Tartufi vepra letrare,veper letrare Tartufi,Tartufi kritike letrare,analiza letrare Tartufi,Tartufi veper letrare,vepra letrare Tartufi analiza,Kritika letrare Tartufi,Tartufi analize shqip
loading...

Hamleti - Analiza

Hamleti,Analiza,Analiza Hamleti,Hamleti referat
Hamleti


Tragjedia ''Hamleti''  Analize apo referat



Kjo vepër apo ''Hamleti'' veçohet me ideale humaniste , meditime filozofike,stil të përsosur dhe përjetime estetike.

Historinë e familjes ''Hamleti'' së pari e shënoi Sakson Gramatiku në fund të shekullit XII , më 1580 u dha në teatër londinez ''Hamleti'' e shkruar nga Tomas Kidi .

Shekspiri krijoi variantin origjinal me këtë temë.

Paraqitjen e kësaj tragjedie e paralajmëron tragjedia Jul Cezari .

Cezari ka tiparet e një mbreti , diktatori dhe antipatiku por në vepër një prej personazheve të veprës ,,Jul Cezari‟‟ i quajtur Markoni thotë se ai është njeri i ndershëm.

''Hamleti'' para vetes shtron pyetjen nëse historia dhe Shekspiri e dënuan vrasjen e Cezarit diktator nga Bruti republikan atëherë si do të ndryshohet e keqja kur diktatura nuk dënohet po republika.

Nis me atmosferë të rëndë, pushteti kot mundohej që të mbush arkën e zbrazur tërësisht, kemi drama të përgjakshme angleze të kohës , të cilat së bashku u reflektuan në tragjedinë ''Hamleti''.

Ngjarja nuk vendoset në Angli por në Danimarkë mirëpo pikësynimi i poetit lehtë mund të hetohet(se ai në mënyrë të tërthortë flet për Anglinë).

Tema e veprës është ,,Lufta e pamëshirshme që bëhej në Anglinë e kohës së Shekspirit për të rrëmbyer fronin mbretëror.

Kemi konflikt brendafamiljar .

Në ndërfutje kemi temat si komplotet , ruajtja e nderit , rikthimi i fronit mbretëror , intrigat , hipokrizitë etj.

Kemi hakmarrje për babanë e vrarë temë kjo e njohur qysh në krijimtarinë e antikitetit.

Ideja e poetit konsiston në atë që shteti të udhëhiqet nga një monark i kulturuar.

Hakmarrja këtu nuk është dukuri individuale por shoqërore.

''Hamleti'' ishte bir i mbretit të Danimarkës, studion në Vitenberg të Gjermanisë.

Merr lajmin e papritur të vrasjes së të atit,kthehet menjëherë në Danimarkë me shokun e ngushtë Horatin.

Pas një muaji e ëma i martohet me xhaxhain Klaudin.

I ati ''Hamletit'' i shfaqet në ëndërr duke i thënë se duhet të hakmerret kundër xhaxhait i cili e ka helmuar vëllanë që tia marrë fronin dhe t'ia rrëmbejë gruan.

Ai nuk bën hakmarrje direkte dhe mësim direkt të së vërtetës dhe kështu ''Hamleti'' organizon shfaqje teatrale në pallat që të mat pulsin e xhaxhait.

Kur në skenë mbytet mbreti duke i futur vaj në vesh Klaudi (xhaxhai), se fsheh dot reagimin e vet.

''Hamleti'' pati rast ta vrasë por se bën , bën sikur e vret të ëmën por e vret Pollonin , babain e Ofelias (të dashurës së tij).

E dashura tmerrohet , por i vëllai Laerti për këtë vrasje e akuzon Klaudin.

Mbreti urrejtjen e Laertit ndaj tij e kthen ndaj ''Hamletit''.

Organizohet dyluftim mes ''Hamletit'' dhe Laerti.

Shpatën e Laerit e helmon dhe kupën për fituesin e bëri me helm.(Klaudi).

''Hamleti'' plagose me shpatën e helmuar të Laertit, por edhe ky plagose nga ''Hamleti'' dhe në çastet e fundit e pranon komplotin e Klaudit.

Gertruda (e ëma e ''Hamletit'') dhe mbretëresha e pi gotën me helm dhe vdes, Klaudin e vret ''Hamleti'' dhe e pengon Horatin që ta pijë gotën me helm me kusht që ta lajmërojë botën për këtë ngjarje tmerruese.

''Tregjedia'' ngërthen në vete korrupsionin , moralin e shthurrur të klasës udhëhqëse të kohës së autorit.

Klaudi krahasohet me delen që lë kasollen e maleve për tu n'trashur në moçale. 
  
Nëse doni analiza letrare të veprave tjera kliko mbi analiza letrare


Tragjedia Hamleti-kritikë letrare apo analizë letrare,hamleti analize,hamleti analiza,Tragjedia Hamleti shqip,Tragjedia Hamleti analiza,kritika letrare Hamleti,Hamleti kritike letrare,kritika letrare Hamleti Analize,Analize shqip,kritika letrare,Shekspiri analize,Shekspiri  Tragjedia Hamleti shekspiri analize,Shekspiri Analize,
loading...

Don Kishoti- Miguel Servantes-kritikë apo analizë letrare

Don Kishoti



Spanja e shek XVI përjetonte krizë ekonomike për shkak të fuqizimit monetar dhe krizë morale nga avanturizmi kalorsiak.

Ky avanturizëm vinte nga leximi i romaneve kalorsiake që atë kohë e kishin vërshuar Spanjën.

Romanet lexoheshin me të madhe madje njerëzit gjërat që i lexonin mundoheshin ti veprojnë në jetën e përditshme si ngjarjeimagjinuara.

Ky lexim i romaneve kish ndikuar aq shumë madje edhe në ekonominë e shtetit ngase te njerëzit ishte mbjellur ideja se fare pa punë e pa bërë asgjë po u bëre si personazhet e romaneve kalorsiake mund të bëhesh brenda natës person i pasur.

Këtë ish munduar ta ndalonte edhe mbreti Karlo V por skish mundur.

Atë që nuk e arriti as mbreti arriti ta bënte  Miguel Servantes me veprën e tij Don Kishoti.

Tema dhe ideja e romanit i bëjnë kritikë të ashpër shoqërisë feudale të Spanjës.Ky roman me temë dhe vlerë estetike ngrihet mbi romante kalorsiake.

Konsiderohet roman antikalorsiak.

I ironizon , parodizon romanet kalorsiake.

Shkruan roman kalorsiak ku ballafaqon subjektivitetin e personazheve kalorsiake me realitetin objektiv dhe ky ballafaqim po që është absurd aq sa ishin edhe veprimet e personazheve të këtyreve romaneve.

Njerëzit që lexonin romane kalorisake frymëzoheshin me idenë se po të bëhen kalorës , po tu ndihmojnë të doptëve, po ti shpëtojnë të munduarit , po ti zgjidhin problemet e të varfërve e po të bëjnë të gjitha këto në fund rrjedhimisht si personazhe kalorsiake sa hap a mbyll sytë do të bëheshin të pasur.

Rregullat për tu bërë kalorës ishin: ta ndërrojë emrin e fëmijërisë me një emër të personazheve kalorsiake (emri Don Kishoti),të sigurojë veshje , mburrojë , me helmetë , me shpatë , me mamuze(merr një tas të berberit dhe e përdor si helmetë), ta zgjedhë kalin e veçantë dhe ti vejë një emër nga romanet kalorsiake,të zgjedhë dashnoren e tij , për hir të së cilës do të niset në një rrugë të gjatë e të lavdishme(ajo ishte e quajtur Dulçineja e Tobozës  një fshatere e thjeshtë që ruan lopët), të marrë një shërbëtorë që do ti shënoj si histori të gjitha gjërat (Sanço Panço i cili ishte shërbëtor por ai nuk shkoi nga dëshira për të shënuar gjërat kalorsiake që do bënte Kishoti por atë e mashtruan vetë fjalët e Kishotit se ,,po të shkonte pas tij do të bëhej i pasur).

Groteska evitohet me përballjen që bën kryepersonazhi dhe me inciativat që i merr ai për ti bërë dikujt mirë.

Nga kjo përleshje fiton realja kundër ireales. 

Më bindës është ballafaqimi me realitetin si mullinjtë e erës , me divat , kundër të cilëve duhet të luftojë që ti mposht , bujtinën më të thjeshtë e sheh si kështjellë, tasin e berberit si helmetë të shkëlqyeshme, të burgosurit si kalorës të shtypur , dhentë si ushtarë , gruan në kolonë si princezën e grabitur dhe pas luftës ai del i humbur , lëndohet nga flatrat e mullinjëve, pëson në bujtinë , me dhentë , me të burgosurit etj pse ia shkundin vetëdijen kalorsiake. 

 Nëse doni analiza letrare të veprave tjera kliko mbi analiza letrare


Don Kishoti- Miguel Servantes-kritikë apo analizë letrare,Don Kishoti analiza,Analiza Don Kishoti,Don Kishoti kritike letrare,kritika letrare per veper Don Kishoti,Don Kishoti kritika letrare,kritike letrare,vepra letrare Don Kishoti analize,Analiza Don Kishoti,Don Kishoti shqip analiza,Analiza e vepres Don Kishoti
loading...

''Komedia Hyjnore'' - Referat apo analizë letrare


 "Komedia Hyjnore''

1.Krijimi dhe burimi i veprës

Danteja këtë vepër e koncipoi në Firencë,por intensivisht e punoi në mërgim që nga viti 1315 deri më 1321.


E quajti komedi sepse në kohën kur jetoi Dante kështu quheshin të gjitha ato vepra që fillonin me peripeci dhe mbaronin me hepiend.

Vepra u quajt hyjnore jo ngaqë në të kishte ndërhyrje ferare-shenjtore por nga ajo se pas 2 shekujsh ende nuk ka arritur ndonjë shkrimtar të paraqesë një vepër aq të menduar e komplete si ajo prandaj iu dha epiteti hyjnore.

Këtë komedi e cilësojnë dy komponenta krijuese 1) origjinaliteti përmbajtësor dhe stilistik dhe 2)gërshetimi mjeshtëror e shkrirja në një tërësi e burimeve që Aligieri i ka pasur nga antikiteti apo lashtësia , nga filozofia e antikitetit , filozofia bashkëkohore,nga platforma politike e lëvizjes bashkëkohore ku ka qenë pjemarrës edhe Danteja.

2.Ndërtimi formësor

''Komedia Hyjnore'' është e ndarë në 3 pjesë të barabarta : Ferri , Purgatori dhe Parajsa.


Secila pjesë ka 33 këngë, bashkë me këngën e parë si hyrje , vepra ka 100 këngë.

Është e shkruar në strofa tercina , me nga tri vargje njëmbëdhjetërrokëshe.

Poetit I dalin përpara tre bisha: Luciferi ka tri gojë.

Këtu shfaqet numri tre si numër karakteristik.

Vendi i ngjarjes është bota e amshuar.

Botën e amshuar poeti e koncepton në formë të rrathëve koncentrik.

Rrathët koncentrik shkojn në drejtime të kundërta.

Në Ferr ku janë të vendosur mëkatarët , rrathët koncentrik, sa vijnë e ngushtohen , me drejtim nga lartë posht , kurse në Purgator dhe Parajsë , ku janë të vendosur njerëzit e pastruar nga mëkatet dhe të shenjtët, rrathët sa vijnë e zgjerohen , me drejtim nga poshtë lart.

Rrathët koncentrik të Ferrit kanë nga një brez ku janë të vendosur mëkatarët përpos rrethit të shtatë (3 breza),rrethit të tetë(10 breza), rrethit të nëntë(4 breza).

3.Shresimet kuptimore

Temën dhe idenë e shtrimë në dy rrafshe : 1)mistik-religjioz dhe 2)alegorik-shoqëror-politik.

Në rrafshin 1)mistik-religjioz , është që t‟u tregojë njerëzve se rruga e ndërtimit të karakterit , të moralit , të etikës duhet të jetë sipas parimeve tjera nga ato që praktikonin nga bashkëkohasit e Aligierit.

Në rrafshin 2)alegorik-shoqëror-politik , është se udhëtimi i tij imagjinar në botën e mashuar bëhet për t‟u folur bashkëkohasve se me veprimet e tyre shoqërore dhe politike të gabuara pengojnë bashkimin e Italisë dhe i sjellin shoqërisë e kombit dëme të mëdha.


Pradaj nga konteksti kohor përkon distanca të ndryshme kohore.

4.Subjekti i poemës

Poema nuk ka subjekt themelor.Poeti tregon udhëtimin e tij imagjinar në botën e amshuar , duke i shfaqur ngjarjet nga jeta e përditshme në të cilën jetonte edhe vetë autori dhe kështu paraqet kërkesën e tij përpërmirësimin e asaj shoqërie.


Ngjarjet , bisedat , konfliktet njihet historikisht por edhe emocionet , përjetimet, meditimet janë të njeriut të kësaj bote.Ky udhëtim nis me Ferrin , kjo pjesë e veprës është më e gjatë dhe ka vlera më të mëdha.

Danteja këtu komunikon me bashkëkohësinë duke i dhënë asaj kritikë mjaft të ashpër,pa i kursyer shtresat e privilegjuara.

Në këngën e parë shkrimtari na hedh në botën e amshuar.Përmes pyetjeve dhe përgjigjeve të mëkatarëve na dëshmon për të keqen e së tashmes.

Në këtë udhëtim imagjinar Danteja gjendet në një pyll të dendur e të errët që në aspektin religjioz personifikon njeriun e mbushur mëkate, e në aspektin alegorik personifikon Firencën e tij të përçarë në shumë parti të armiqësuara mes vete.

Këto parti ishin ajo e guelfëve dhe e gibelinëve, ose e të bardhëve dhe e të zinjëve.

Poeti nga kjo kodër vëren një kodër tjetër që shkëlqen nga rrezet e planetit.

Kjo në rrafshin fetar simbolizon perspektivën e Firencës, apo perspektivën e njeriut të çliruar nga veset e këqija.

Duke e kaluar pyllin Dantes ia zënë rrugën tre bisha : pantera - me simbolikë mëkatet e njeriut në moshën e rinisë, luani-mëkate e lakmisë së njeriut për pushtet të bëra në moshë të rritur, ujkonja-mëkatet e njeriut lakmitar të parasë.

Po e njejta në rrafshin alegorik simbolizon : pantera-luftën përçarëse të partive politike të Firencës dhe dëmet që sjell ajo , luani-Firencën që e pengonte bashkimin e Italisë , dhe ujkonja - simbolizon papën e pangopshëm.

Danten nga kjo errësirë e shpëton Virgjili.Virgjili është simbol i urtësisë, i arsyes dhe i njohurive shkencore të njeriut të kësaj bote.

Virgjilin e dërgon Beatriçeja.Virgjili e përcjell Danten nëpër tërë rrathët e Ferrit dhe të Purgatorit , kurse në Parajsë e udhëheq Beatriçeja sepse Virgjili ishte pagan dhe nuk mund ta shoqëronte edhe në Parajsë.

Në Ferr dhe Purgator Danteja përderisa udhëhiqej nga Virgjili dëgjon britma,ulërima,vaje,kuje,mallkime të cilat më tepër e shqetësojnë poetin vizionar se sa poetin pagan.

Përpara Ferrit janë të vendosur ata që skanë bërë as mirë as keq sepse ata skanë qenë as me Zotin as kundër Tij.

Pasi kalojnë lumin Ankeron dy udhëtarët hyjnë në Ferr, ku mëkatarët janë të ndarë varësishtë nga shkalla e mëkatit.

Në rrethin e parë janë të vendosur paganët dhe fëmijët e papagëzuar si Homeri , Sokrati , Platoni ,Aristoteli etj(për këta ka respekt për aspektin shkencor por për aspektin fetar nuk i pëlqen).

Në rrethin e dytë janë vendosur mëkatarët e epsheve dhe tradhëtarët e besnikërisë bashkëshortore.(Pëlqen dashurinë por jo tradhtinë bashkëshortore).

Këtu paraqitet si më e famshme historia e Françeskës që martohet me një çilimi të shëmtuar, e tradhton të burrin me atë se bën dashuri me vëllanë e burrit Paolën.

Në rrathët tjerë më të ngushtuar poeti e takon Ferinatin,Ferinati ishte kundërshtar partiak i Dantes(i guelfëve) dhe i cili dy herë i kishte thyer guelfët.

Ferinati kish penguar djegjen e Firencës dhe kish vdekur krenar për atë që kish bërë.Në rrethin e tretë Danteja vendos papët e kohës , Bonificin VIII, i cili më 1300,organizoi pelegrinazh jo për çështje fetare po për të grabitur popullatën ngase kishën e kish bërë vend tregtie e pazarllëqesh të ndyta e poshtëruse.

Në rrethin e nëntë të rezervuar për mëkatarët më të mëdhenj ku mundimet janë më të mëdha ngase mëkatarët i mundon akulli që vjen nga krahët e Luciferit.

Këtu kemi të paraqitur Kont Ugolinin i cili ishte kryetar i Pizës, një kohë ra në konflikt me nipin Ninon . 

Armiqësinë e shfrytëzon kryepeshkopi Ruxheri , e akuzon Ugolinin si tradhtar e turma e dënon që ai bashkë me dy djemtë e me dy nipërit të vdesë nga uria në një kullë të vetmuar.

Në purgator pastrohen shpirtërat,përmes pendesës.

Purgatori ka shtatë rrathë,ku njerëzit vuajnë mëkatet si : krenaria, smira, idhnimi, zymtia, grykësia dhe epshi.

Mëkatarët vazhdimisht ngriten në shkallë deri sa të arrijnë Parajsën tokësore , për të fluturuar pastaj në Parajsën qiellore.

Në udhëtimin nga Parajsa tokësore në Parajsë qiellore e shoqëron Danten Beatriçeja.

Parajsa ka vetëm tre rrathë, të cilët i vënë në lëvizje tre grupe qiejsh,gjithësej nëntë qiej.

qiellin e fundit është e vendosur Perëndia , prej ku buron dashuria

Nëse doni analiza letrare të veprave tjera kliko mbi                Analiza



Kjo eshte nje ''analize'' apo ''referat'' per vepren ''Komedia Hyjnore'' nga Dante Aligeri.Ketu analizohet kuptimi dhe burimi i vepres,ndertimi formesor,kuptimi,permbajtja,shtresimet kuptimore,subjekti.Permbledhje Komedia Hyjnore Komedia Hyjnore-kritikë apo analizë letrare,komedi hyjnore,komedia hyjnore analiza,analize komedi hyjnore,komedia hyjnore analize,analiza komedia hyjnore,komedi hyjnore analiza,Dante Aligeri Komedia Hyjnore analize,analize komedia hyjnore,Komedi hyjnore Dante Aligeri, komedia hyjnore komedia hyjnore analize komedia hyjnore parajsa komedia hyjnore referat komedia hyjnore permbajtja komedia hyjnore ese komedia hyjnore kenga e peste komedia hyjnore subjekti
loading...