Ruaje këtë postim Ruaje këtë postim

Merrni njoftime per postimet e reja

Search This Blog

Showing posts with label Humanizmi. Show all posts
Showing posts with label Humanizmi. Show all posts

Klasicizmi në letërsi


Vjen pas humanizmit.Trashëgon kultin e antikitetit,koncepton norma dhe rregulla të reja , veçohet Nikolla Boallo, u paraqit në Francë në shek XVII dhe pastaj u përhap në tërë Europën.


Franca e atij shekulli udhëhiqte me tërë Europën,në saje të ndërtimit të monarkisë absolute të Luigjit XVII,mer rolin udhëheqës të qytetërimit europian,Luigji e forcoi pushtetin qendror , veçmas policinë që shtypte kryengritjet fshatare që kërkonin çlirim nga feudalizmi,ai rriti autoritetin e vet , të tjerët e konsideronin si mbreti diell,kurse ai për veten thoshte se shteti jam unë.

Luigji XIV mbuloi me përkrahje të madhe stimulative që u dha krijuesve dhe artistëve të njohur të kohës , i mblodhi në oborrin e vet , stimulonte me shpërblime , dekorta,ofiqe,tituj,pensione të majme dhe kështu oborri i tij në Versajë dhe në Sen Zhermen u bë qendra e letërsisë dhe e arteve dhe u quajtën letërsi dhe arte oborrtare.

Parimet Nikolla Boallo i paraqiti në veprën Arti poetik,kurse Dekarti në aspektin letrar ai është kundër universalizmit dhe lirizmit subjektiv e emocional të humanizmit,kërkon përshkrim individual kundër atij të përgjithshëm dhe logjik kundër atij emocional.

Ata bënë seleksionim në artin romak , e morën cezarizmin romak e jo atë republikan, i përgjigjej monarkisë së Francës,mbretërit e tragjedive më tepër u përngjanin Cezarit ose Lekës së Madh dhe kishin virtyte romake jo greke.

Përsosën stilin artistik duke e bërë atë të qartë dhe të saktë.

Poetika e klasicizmit i ndante veprat në : të larta si tragjedia,epopeja,oda,himni të cilat pasqyronin jetën e monarkëve,princërve,fisnikëve që zhvillohej në oborret mbretërore dhe të ulta si komedia,satira,fabula,epigrami,idilia etj ku pasqyrohej jeta e qyteteve ose banorëve të tyre .

Kemi modifikime në dramaturgji ku ndahet në tri njësi : të kohës që ngjarjet zhvillohen brenda 24 orëve,të vendit që ngjarja niste dhe përfundonte në një vend , të veprimit që vepra të ketë në ngjarje kryesore.

Ata kërkojnë ekzistimin e një kufiri të dukshëm mes tragjikes dhe komikes , të lartës dhe të ultës , të madhërishmes dhe të shëmtuarës që ato të mos ngatërrohen dhe të mos afrohen. 

Klasicizmi në letërsi,letersia klasike histori,klasicizmi shqip,letersia klasike shqip,letersi klasike histori,historia e letersise klasike,

Vjen pas humanizmit.Trashëgon kultin e antikitetit,koncepton norma dhe rregulla të reja , veçohet Nikolla Boallo, u paraqit në Francë në shek XVII dhe pastaj u përhap në tërë Europën.


Franca e atij shekulli udhëhiqte me tërë Europën,në saje të ndërtimit të monarkisë absolute të Luigjit XVII,mer rolin udhëheqës të qytetërimit europian,Luigji e forcoi pushtetin qendror , veçmas policinë që shtypte kryengritjet fshatare që kërkonin çlirim nga feudalizmi,ai rriti autoritetin e vet , të tjerët e konsideronin si mbreti diell,kurse ai për veten thoshte se shteti jam unë.

Luigji XIV mbuloi me përkrahje të madhe stimulative që u dha krijuesve dhe artistëve të njohur të kohës , i mblodhi në oborrin e vet , stimulonte me shpërblime , dekorta,ofiqe,tituj,pensione të majme dhe kështu oborri i tij në Versajë dhe në Sen Zhermen u bë qendra e letërsisë dhe e arteve dhe u quajtën letërsi dhe arte oborrtare.

Parimet Nikolla Boallo i paraqiti në veprën Arti poetik,kurse Dekarti në aspektin letrar ai është kundër universalizmit dhe lirizmit subjektiv e emocional të humanizmit,kërkon përshkrim individual kundër atij të përgjithshëm dhe logjik kundër atij emocional.

Ata bënë seleksionim në artin romak , e morën cezarizmin romak e jo atë republikan, i përgjigjej monarkisë së Francës,mbretërit e tragjedive më tepër u përngjanin Cezarit ose Lekës së Madh dhe kishin virtyte romake jo greke.

Përsosën stilin artistik duke e bërë atë të qartë dhe të saktë.

Poetika e klasicizmit i ndante veprat në : të larta si tragjedia,epopeja,oda,himni të cilat pasqyronin jetën e monarkëve,princërve,fisnikëve që zhvillohej në oborret mbretërore dhe të ulta si komedia,satira,fabula,epigrami,idilia etj ku pasqyrohej jeta e qyteteve ose banorëve të tyre .

Kemi modifikime në dramaturgji ku ndahet në tri njësi : të kohës që ngjarjet zhvillohen brenda 24 orëve,të vendit që ngjarja niste dhe përfundonte në një vend , të veprimit që vepra të ketë në ngjarje kryesore.

Ata kërkojnë ekzistimin e një kufiri të dukshëm mes tragjikes dhe komikes , të lartës dhe të ultës , të madhërishmes dhe të shëmtuarës që ato të mos ngatërrohen dhe të mos afrohen. 

Klasicizmi në letërsi,letersia klasike histori,klasicizmi shqip,letersia klasike shqip,letersi klasike histori,historia e letersise klasike,

Humanizmi dhe Renesanca

Humanizmi është lëvizje e gjërë letrare-artistike, shkencore-filozofike e kohës së re që i përmbysi konceptet feudale-kishtare për të ndërtuar një koncept të ri shoqëror-ekonomik,letraro- artistik.

U paraqit në shek XIV,zhvillimin më të lartë e arriti në shekXVI.

Ndryshimet që ndodhën ishin ekonomia natyrore u shëndrrua në mallore.

Zbulimet gjeografike ishin : në fund të shek XV krijohen kushte për zbulime të kontinenteve të reja dhe të rrugëve detare për kontinentet e panjohura , të cila do të sillnin përfitime të mëdha dhe të shpejta , Kolombo zbulon kontinentin e Amerikës , V.De Gama zbulon rrugën detare për në Indi , Magelani bën udhëtimin detar rreth Tokës ,duke dëshmuar praktikisht se Toka është e rrumbullakët.

Zbulimet teknike ishin: zbulimi i barutit,busolla etj.

Njeriu i mesjetës mendonte dhe vepronte vetëm për të krijuar një kënd sa më të volitshëm për botën e amshuar,u nënshtrohej dogmave fetare , e ndiente veten të pafuqishëm , të pavlefshëm dhe si të përkohshëm, ish deprimuar , nuk interesohej fare për ndryshime shoqërore , politike dhe ekonomike , humanizmi kërkonte një njeri të ri ,një ideologji të re , të liruar nga dogmat një njeri që beson në fuqitë e tij fizike dhe mendore që do ta shpiejë drejt zhvillimit kjo ndikoi në lindjen e disiplinave shkencore si astronomia,anatomia,fiziologjia,zoologjia,botanika,,fizika në të cilat qendër e vëzhgimeve u bë njeriu dhe zhvillimi i tij.

Humanizmi u mbështet në antikitetin greko-romak,u shfrytëzuan veprat artistike dhe filozofike origjinale ,kjo lëvizje u quajt si renesansë që do të thotë rilindje.

Rilindja përfshin shumë lëmenj të krijimtarisë njerëzore.

Letërsia e renesancës në qendër të vëmendjes dhe tematikës kishte njeriun,kaloi nga tema fetare në atë jashtëfetare,stigmatizoi hipokrizinë fetare , u thellua në antikitet në pasqyrimin e botës reale të njeriut,morën nga antikiteti stilin,kultivuan forma të reja të shprehjes letrare si këngën lirike,epike,poemën,prozën,dramën,komedinë dhe tragjedinë.

Së pari u përhap në Itali pastaj në Francë,Spanjë,Angli,Holandë,Gjermani,Shqipëri etj.

Në Itali ishin D.Aligieri ,F.Petrarka,Xh.Bokaçio,në Francë F.Rable,Ronsari , në Angli Shekspiri, në Spanjë Servantes në Holandë Erazmi i Roterdamit , në Shqipëri Marin Barleti.Në art e kemi Leonardo Da Vincin , Mikelanxhelo Buonarotin , Rafaelin etj

Humanizmi dhe Renesanca,kur lindi renesanca,kur u paraqit renesanca,kur u zhvillua renesanca,humanizmi ne letersi,renesanca ne letersi,renesanca cka eshte,cka eshte humanizmi ne letersi,qka eshte humanizmi ne letersi 
Humanizmi është lëvizje e gjërë letrare-artistike, shkencore-filozofike e kohës së re që i përmbysi konceptet feudale-kishtare për të ndërtuar një koncept të ri shoqëror-ekonomik,letraro- artistik.

U paraqit në shek XIV,zhvillimin më të lartë e arriti në shekXVI.

Ndryshimet që ndodhën ishin ekonomia natyrore u shëndrrua në mallore.

Zbulimet gjeografike ishin : në fund të shek XV krijohen kushte për zbulime të kontinenteve të reja dhe të rrugëve detare për kontinentet e panjohura , të cila do të sillnin përfitime të mëdha dhe të shpejta , Kolombo zbulon kontinentin e Amerikës , V.De Gama zbulon rrugën detare për në Indi , Magelani bën udhëtimin detar rreth Tokës ,duke dëshmuar praktikisht se Toka është e rrumbullakët.

Zbulimet teknike ishin: zbulimi i barutit,busolla etj.

Njeriu i mesjetës mendonte dhe vepronte vetëm për të krijuar një kënd sa më të volitshëm për botën e amshuar,u nënshtrohej dogmave fetare , e ndiente veten të pafuqishëm , të pavlefshëm dhe si të përkohshëm, ish deprimuar , nuk interesohej fare për ndryshime shoqërore , politike dhe ekonomike , humanizmi kërkonte një njeri të ri ,një ideologji të re , të liruar nga dogmat një njeri që beson në fuqitë e tij fizike dhe mendore që do ta shpiejë drejt zhvillimit kjo ndikoi në lindjen e disiplinave shkencore si astronomia,anatomia,fiziologjia,zoologjia,botanika,,fizika në të cilat qendër e vëzhgimeve u bë njeriu dhe zhvillimi i tij.

Humanizmi u mbështet në antikitetin greko-romak,u shfrytëzuan veprat artistike dhe filozofike origjinale ,kjo lëvizje u quajt si renesansë që do të thotë rilindje.

Rilindja përfshin shumë lëmenj të krijimtarisë njerëzore.

Letërsia e renesancës në qendër të vëmendjes dhe tematikës kishte njeriun,kaloi nga tema fetare në atë jashtëfetare,stigmatizoi hipokrizinë fetare , u thellua në antikitet në pasqyrimin e botës reale të njeriut,morën nga antikiteti stilin,kultivuan forma të reja të shprehjes letrare si këngën lirike,epike,poemën,prozën,dramën,komedinë dhe tragjedinë.

Së pari u përhap në Itali pastaj në Francë,Spanjë,Angli,Holandë,Gjermani,Shqipëri etj.

Në Itali ishin D.Aligieri ,F.Petrarka,Xh.Bokaçio,në Francë F.Rable,Ronsari , në Angli Shekspiri, në Spanjë Servantes në Holandë Erazmi i Roterdamit , në Shqipëri Marin Barleti.Në art e kemi Leonardo Da Vincin , Mikelanxhelo Buonarotin , Rafaelin etj

Humanizmi dhe Renesanca,kur lindi renesanca,kur u paraqit renesanca,kur u zhvillua renesanca,humanizmi ne letersi,renesanca ne letersi,renesanca cka eshte,cka eshte humanizmi ne letersi,qka eshte humanizmi ne letersi 

Namazi

Syzat